ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో శక్తి వనరులు & విద్యుత్ రంగం | AP Power Sector, Thermal, Hydel, Solar & Wind Energy | APPSC

 ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో శక్తి వనరులు – విద్యుత్ రంగం

ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థికాభివృద్ధిలో విద్యుత్ రంగం కీలకమైన మౌలిక సదుపాయం. వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, గృహ అవసరాలు, నీటిపారుదల, రవాణా, సేవారంగం అభివృద్ధి విద్యుత్ లభ్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రాష్ట్రంలో థర్మల్, జలవిద్యుత్, గ్యాస్, సౌర, పవన, బయోమాస్ మరియు ఇతర పునరుత్పాదక శక్తి వనరులు ఉపయోగించబడుతున్నాయి.

శక్తి వనరులను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

సాంప్రదాయ శక్తి వనరులు: బొగ్గు, పెట్రోలియం, సహజవాయువు, జలవిద్యుత్ మొదలైనవి.

సాంప్రదాయేతర/పునరుత్పాదక శక్తి వనరులు: సౌరశక్తి, పవనశక్తి, బయోమాస్, చిన్న జలవిద్యుత్, వ్యర్థాల నుంచి విద్యుత్ మొదలైనవి. సౌర, పవన వంటి వనరులు fossil fuelsపై ఆధారాన్ని తగ్గించడంతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణకు ఉపయోగపడతాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ రంగ నిర్మాణం

రాష్ట్ర విద్యుత్ వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన సంస్థలు:

APGENCO – Andhra Pradesh Power Generation Corporation
విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో ప్రధాన ప్రభుత్వ సంస్థ.

APTRANSCO – Transmission Corporation of Andhra Pradesh
అధిక వోల్టేజ్ విద్యుత్ ప్రసార వ్యవస్థ నిర్వహణలో ప్రధాన పాత్ర.

విద్యుత్ పంపిణీలో మూడు ప్రధాన DISCOMలు పనిచేస్తున్నాయి:

APEPDCL – Eastern Power Distribution Company

APCPDCL – Central Power Distribution Company

APSPDCL – Southern Power Distribution Company

విద్యుత్ రంగానికి సంబంధించిన నియంత్రణ వ్యవస్థలో APERC – Andhra Pradesh Electricity Regulatory Commission కీలక సంస్థ.

థర్మల్ విద్యుత్

బొగ్గు, సహజవాయువు వంటి fossil fuelsను ఉపయోగించి ఉత్పత్తి చేసే విద్యుత్‌ను thermal electricity అంటారు. Thermal power stationsలో ప్రధానంగా బొగ్గును మండించి ఉత్పత్తి చేసిన వేడితో ఆవిరిని తయారు చేసి turbinesను నడిపి విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో thermal power విద్యుత్ సరఫరాలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

డా. నార్ల తాతారావు థర్మల్ పవర్ స్టేషన్

Dr. Narla Tata Rao Thermal Power Station – Vijayawada Thermal Power Station

ఇది విజయవాడ సమీపంలో ఉన్న ప్రముఖ thermal power station.

APPSC పరీక్షల్లో ఇది నేరుగా ప్రశ్నగా వచ్చింది:

Dr. Narla Tata Rao Power Station → Thermal Power Station

అనే pair అత్యంత ముఖ్యమైనది.

రాయలసీమ థర్మల్ పవర్ ప్రాజెక్టు

Rayalaseema Thermal Power Project – RTPP

రాయలసీమ ప్రాంతంలోని ప్రధాన thermal power project. ఇది YSR ప్రాంతంతో సంబంధం కలిగిన ముఖ్యమైన విద్యుత్ కేంద్రంగా గుర్తుంచుకోవాలి.

శ్రీ దామోదరం సంజీవయ్య థర్మల్ పవర్ స్టేషన్

కృష్ణపట్నం ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చేసిన ముఖ్యమైన thermal power station. దీనిని Sri Damodaram Sanjeevaiah Thermal Power Station / Krishnapatnam Thermal Power Projectగా గుర్తుంచుకోవాలి.

సింహాద్రి సూపర్ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్

విశాఖపట్నం ప్రాంతానికి సంబంధించిన ప్రముఖ thermal power station. ఇది NTPCతో సంబంధం కలిగిన కేంద్ర రంగ విద్యుత్ ప్రాజెక్టు.

APPSC Quick Pairs

Dr. Narla Tata Rao TPS → Vijayawada

RTPP → Rayalaseema

Sri Damodaram Sanjeevaiah TPS → Krishnapatnam

Simhadri Super Thermal → Visakhapatnam region

30 నవంబర్ 2024 నాటికి APGENCO thermal installed capacity 6,450 MWగా నమోదైంది.

జలవిద్యుత్

వేగంగా ప్రవహించే లేదా ఎత్తు నుంచి పడే నీటి శక్తిని turbines ద్వారా విద్యుత్‌గా మార్చడాన్ని Hydroelectric Power అంటారు. ఇది renewable energy source.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రధాన hydel systems కృష్ణా, గోదావరి మరియు సీలేరు–మాచ్‌ఖండ్ నదీ వ్యవస్థలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.

ముఖ్యమైనవి:

Srisailam Hydroelectric Project

Nagarjuna Sagar Hydroelectric System

Upper Sileru

Lower Sileru

Machkund Hydroelectric Project

శ్రీశైలం జలవిద్యుత్

నది → కృష్ణా

శ్రీశైలం multipurpose project. సాగునీరు, నీటి నిల్వతో పాటు hydroelectric power generationకు కూడా అత్యంత ముఖ్యమైనది.

నాగార్జునసాగర్

నది → కృష్ణా

ఇది కూడా irrigationతో పాటు hydroelectric power generationకు ఉపయోగపడే multipurpose project.

సీలేరు జలవిద్యుత్ వ్యవస్థ

Upper Sileru మరియు Lower Sileru రాష్ట్ర hydel power sectorలో ముఖ్యమైనవి.

Lower Sileruలో అదనంగా 2 × 115 MW units ఏర్పాటు చేయడానికి power planningలో ప్రతిపాదన ఉంది.

మాచ్‌ఖండ్ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు

Machkund ఒక ముఖ్యమైన interstate hydel project. దీని అభివృద్ధి/ఆధునీకరణలో Andhra Pradesh మరియు Odisha విద్యుత్ సంస్థలు భాగస్వామ్యంగా పనిచేస్తున్నాయి.

30 నవంబర్ 2024 నాటికి APGENCO Hydel installed capacity 1,773.6 MW. Thermal + Hydel కలిపి APGENCO capacity, solar మినహాయించి, 8,223.6 MW.

సౌర విద్యుత్

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అధిక సూర్యరశ్మి లభ్యత కారణంగా solar energy developmentకు అనుకూల పరిస్థితులు ఉన్నాయి.

Solar photovoltaic technology ద్వారా సూర్యకాంతిని నేరుగా విద్యుత్‌గా మార్చవచ్చు. గ్రామీణ, దూర ప్రాంతాల్లో కూడా solar energyకు ప్రత్యేక ఉపయోగం ఉంది.

రాష్ట్రంలో పెద్ద solar parksతో పాటు rooftop solar, agricultural solar pumps, decentralized solar systems అభివృద్ధి చేయబడుతున్నాయి.

ముఖ్యమైన solar ప్రాంతాల్లో Kurnool, Ananthapuramu, YSR Kadapa ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.

Kurnool Ultra Mega Solar Park APPSC దృష్ట్యా ముఖ్యమైన solar project.

2024–25 power-sector statisticsలో private-sector solar installed capacity 3,755.626 MWగా నమోదైంది.

మరో renewable-energy accounting baselineలో రాష్ట్ర renewable projects మొత్తం capacity 9,068.46 MWగా చూపుతూ, అందులో solar projects 4,357.33 MWగా పేర్కొన్నారు.

Exam Alert

Renewable-energy figuresలో reporting date మరియు accounting coverage ఆధారంగా values మారవచ్చు. అందువల్ల ప్రశ్నలో ఇచ్చిన సంవత్సరం/తేదీని తప్పకుండా గమనించాలి.

రాష్ట్రంలో irrigation అవసరాల కోసం 32,000 solar pump sets ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. Grid-connected rooftop solar capacity 123 MWగా నమోదైంది.

పవన విద్యుత్

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు విస్తారమైన wind-energy potential ఉంది. ముఖ్యంగా రాయలసీమలోని ఎత్తైన, గాలివేగం అనుకూలంగా ఉన్న ప్రాంతాలు wind farms అభివృద్ధికి అనుకూలంగా ఉన్నాయి.

SCERT స్థాయిలో కూడా Andhra Pradeshను భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన wind-energy statesలో ఒకటిగా గుర్తించారు.

2024–25 power-sector baselineలో private-sector wind installed capacity 3,636.45 MWగా నమోదైంది.

రాష్ట్రానికి సుమారు:

Wind Potential → 44 GW

Solar Potential → 38 GW

ఉన్నట్లు power-sector assessment పేర్కొంటుంది.

అందువల్ల భవిష్యత్తులో Andhra Pradesh energy developmentలో Solar + Wind + Pumped Storage combinationకు అధిక ప్రాధాన్యం ఉంది.

బయోమాస్ మరియు ఇతర పునరుత్పాదక శక్తి

వ్యవసాయ అవశేషాలు, bagasse, biomass, municipal waste, industrial waste వంటి వనరుల నుంచి కూడా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.

30 నవంబర్ 2024 APPCC baselineలో:

Biomass/Bagasse related → 72.5 MW

Waste Heat + Municipal Waste → 47.16 MW

Small Hydro → 10.5 MW

గా నమోదయ్యాయి.

Renewable-energy reportingలో source coverage మారడం వల్ల ఇతర tablesలో values భిన్నంగా కనిపించవచ్చు. కాబట్టి APPSCలో year + source categoryను గమనించడం ముఖ్యం.

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునరుత్పాదక శక్తి

2024–25లో ఒక power-sector accounting baseline ప్రకారం cumulative Renewable Energy capacity:

7,522.236 MW

దీని విభజన:

Renewable Source	Capacity
Solar	3,755.6 MW
Wind	3,636.48 MW
Small Hydro	10.5 MW
Biomass, Bagasse, Municipal & Industrial Waste	119.6 MW
Total	7,522.236 MW

దీన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి:

Solar > Wind > Biomass/Waste > Small Hydro

Pumped Storage Projects

Renewable energyలో solar, wind generation నిరంతరం ఒకే స్థాయిలో ఉండదు. అందువల్ల excess electricity ఉన్న సమయంలో నీటిని ఎత్తైన reservoirకు పంపి, peak demand సమయంలో తిరిగి కిందకు విడుదల చేసి electricity generate చేసే Pumped Storage Projects – PSPsకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది.

Upper Sileru Pumped Storage Project ప్రతిపాదిత capacity:

9 × 150 MW = 1,350 MW

అదనంగా APGENCO ఆధ్వర్యంలో ఆమోదించబడిన ఆరు pumped-storage projects:

Project	Capacity
Kamalapadu PSP	950 MW
Yaganti PSP	1,000 MW
Gandikota PSP	1,200 MW
Aravetipalli PSP	1,320 MW
Deenepalli PSP	750 MW
Rajupalem PSP	800 MW

29 identified locationsకు సంబంధించిన techno-commercial feasibility assessmentలో pumped-storage potential సుమారు 33,240 MWగా అంచనా వేయబడింది.

Polavaram Hydroelectric Project

Polavaram కేవలం irrigation project మాత్రమే కాదు; hydroelectric power generation component కూడా ఉంది.

ప్రతిపాదిత configuration:

12 × 80 MW = 960 MW

Polavaram hydel units నిర్మాణం కొనసాగుతున్నట్లు power-sector resource plan పేర్కొంటుంది.

APPSC Trap

Polavaram → Irrigation + Drinking Water + Hydroelectric Power

అందువల్ల దీన్ని కేవలం irrigation projectగా గుర్తించడం సరిపోదు.

AP Power Sector – ముఖ్యమైన గణాంకాలు

30 నవంబర్ 2024 APPCC accounting ప్రకారం:

విభాగం	Installed Capacity
APGENCO Thermal	6,450 MW
APGENCO Hydel	1,773.6 MW
GGPP	216 MW
Private IPPs	2,270.93 MW
Private Small Hydro	10.5 MW
Wind	3,636.45 MW
Solar	3,755.626 MW
Biomass/Bagasse	72.5 MW
Other renewable/waste	47.16 MW
Central Sector Share	1,964.32 MW
Total under this APPCC accounting	20,197.086 MW

అయితే broader state overviewలో మొత్తం installed capacityను 27,392 MWగా పేర్కొన్నారు.

ముఖ్యమైన Exam Caution

20,197.086 MW మరియు 27,392 MW పరస్పరం substitute చేయకూడదు.

మొదటిది 30-11-2024 నాటి APPCC table accounting, రెండవది broader state installed-capacity overview. పరీక్షలో reference date మరియు coverage ఆధారంగా సమాధానం ఎంచుకోవాలి.

విద్యుత్ ఉత్పత్తి

2023–24లో నమోదైన ముఖ్యమైన generation figures:

Thermal – 29,769.6 MU

Hydel – 2,011.8 MU

APGENCO Total – 31,781.4 MU

Wind – 8,304.24 MU

Solar – 8,346.48 MU

Other NCEs – 630.51 MU

Total NCE Generation – 17,281.23 MU

Overall generation accounting – 81,292.45 MU

ఇక్కడ MW మరియు MU మధ్య తేడా తప్పకుండా గుర్తుంచుకోవాలి.

MW → Capacity

MU → Energy generated/consumed

PM Surya Ghar Muft Bijli Yojana

Residential rooftop solar developmentలో PM Surya Ghar schemeకు ప్రాధాన్యం ఉంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 10 లక్షల householdsను scheme పరిధిలోకి తీసుకురావాలనే లక్ష్యం పేర్కొనబడింది.

28 జనవరి 2025 నాటికి:

Completed installations → 10,278

Installed capacity → 37,581.67 kWp

DISCOM-wise completed installations:

APEPDCL → 5,158

APCPDCL → 3,250

APSPDCL → 1,870

Integrated Clean Energy Policy 2024

Andhra Pradesh Integrated Clean Energy Policy, 2024 రాష్ట్రాన్ని clean-energy hubగా అభివృద్ధి చేయడంపై దృష్టి సారిస్తుంది.

ప్రధాన రంగాలు:

Solar Energy

Wind Energy

Solar-Wind Hybrid

Pumped Storage

Green Hydrogen

Biofuels

EV Charging Infrastructure

Policy visionలో 2047 నాటికి Net-Zero లక్ష్యం ఉంది. అలాగే 2030 నాటికి cumulative electric power installed capacityలో 50% non-fossil-fuel based resources నుంచి సాధించాలనే లక్ష్యం పేర్కొనబడింది.

విద్యుత్ రంగం – బలాలు మరియు సవాళ్లు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు solar మరియు wind potential అధికంగా ఉండటం ప్రధాన బలం. Pumped-storage potential కూడా renewable-energy integrationకు అనుకూలం.

Transmission and Distribution losses 2014–15లో 12.10% నుంచి **2024–25లో 9.32%**కు తగ్గినట్లు నమోదైంది.

అయితే రాష్ట్ర విభజన తర్వాత స్వంత coal mines లేకపోవడం వల్ల thermal plantsకు దూర ప్రాంతాల నుంచి బొగ్గును రవాణా చేయాల్సి రావడం ఒక ప్రధాన సవాలు. దీనివల్ల transportation మరియు power-generation costsపై ప్రభావం పడుతుంది.

APPSC Master Table

విద్యుత్ కేంద్రం/వనరు	రకం	గుర్తుంచుకోవాల్సిన అంశం
Dr. Narla Tata Rao	Thermal	Vijayawada
Rayalaseema TPS	Thermal	Rayalaseema
Sri Damodaram Sanjeevaiah TPS	Thermal	Krishnapatnam
Simhadri	Thermal	NTPC
Srisailam	Hydel	Krishna
Nagarjuna Sagar	Hydel	Krishna
Upper Sileru	Hydel	Sileru system
Lower Sileru	Hydel	Sileru system
Machkund	Hydel	AP–Odisha
Polavaram	Hydel	Proposed 960 MW component
Kurnool Solar Park	Solar	Kurnool region
Rayalaseema belt	Wind/Solar	High renewable potential

APPSC Quick Revision

APGENCO Thermal Capacity → 6,450 MW

APGENCO Hydel Capacity → 1,773.6 MW

APGENCO Thermal + Hydel → 8,223.6 MW

Private Solar → 3,755.626 MW

Private Wind → 3,636.45 MW

Central Sector Share → 1,964.32 MW

APPCC Total as on 30-11-2024 → 20,197.086 MW

Wind potential → about 44 GW

Solar potential → about 38 GW

Pumped-storage identified potential → 33,240 MW

T&D Losses 2024–25 → 9.32%

Polavaram Hydel → 12 × 80 = 960 MW

Upper Sileru PSP → 9 × 150 = 1,350 MW

Solar pumps → 32,000

Grid-connected rooftop solar → 123 MW

APPSC Practice Questions

1. డా. నార్ల తాతారావు పవర్ స్టేషన్ ఏ రకానికి చెందినది?

A) జలవిద్యుత్
B) థర్మల్
C) సౌర
D) పవన

Answer: B) థర్మల్

2. శ్రీశైలం జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు ఏ నదిపై ఉంది?

A) గోదావరి
B) పెన్నా
C) కృష్ణా
D) నాగావళి

Answer: C) కృష్ణా

3. Machkund Hydroelectric Projectలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో భాగస్వామ్యం ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?

A) Karnataka
B) Odisha
C) Tamil Nadu
D) Maharashtra

Answer: B) Odisha

4. 30-11-2024 నాటికి APGENCO thermal installed capacity ఎంత?

A) 1,773.6 MW
B) 3,755.6 MW
C) 6,450 MW
D) 8,223.6 MW

Answer: C) 6,450 MW

5. Polavaram Hydel Project ప్రతిపాదిత capacity ఎంత?

A) 800 MW
B) 960 MW
C) 1,200 MW
D) 1,350 MW

Answer: B) 960 MW

6. Upper Sileru Pumped Storage Project capacity ఎంత?

A) 950 MW
B) 1,000 MW
C) 1,200 MW
D) 1,350 MW

Answer: D) 1,350 MW

7. రాష్ట్రంలో అధిక potential ఉన్న రెండు renewable resources ఏవి?

A) Nuclear & Tidal
B) Solar & Wind
C) Geothermal & Tidal
D) Biomass & Nuclear

Answer: B) Solar & Wind

8. 2024–25 baseline ప్రకారం Andhra Pradesh wind potential సుమారు ఎంత?

A) 18 GW
B) 28 GW
C) 38 GW
D) 44 GW

Answer: D) 44 GW

9. 2024–25 baseline ప్రకారం Solar potential సుమారు ఎంత?

A) 22 GW
B) 33 GW
C) 38 GW
D) 44 GW

Answer: C) 38 GW

10. MW ప్రధానంగా దేనిని సూచిస్తుంది?

A) Electricity tariff
B) Installed/Generation capacity
C) Annual rainfall
D) Coal consumption

Answer: B) Installed/Generation capacity

Advertisemtnt