ఆంధ్రప్రదేశ్ నదీవ్యవస్థ | AP Rivers, Tributaries, Projects & Interstate Rivers | APPSC Geography Telugu

 ఆంధ్రప్రదేశ్ నదీవ్యవస్థ – ప్రాథమిక అంశాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను “నదుల రాష్ట్రం” గా పేర్కొంటారు. పుస్తకంలోని పరీక్షా సమాచారం ప్రకారం రాష్ట్రంలో మొత్తం 40 నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. వీటిలో 15 అంతర్రాష్ట్ర నదులు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అత్యధిక నదులు పశ్చిమం లేదా వాయవ్య దిశ నుంచి తూర్పు వైపు ప్రవహించి చివరకు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తాయి.

రాష్ట్రంలోని ప్రధాన నదులు ద్వీపకల్ప భారతదేశానికి చెందిన నదులు. ఇవి సాధారణంగా వర్షాధార నదులు. హిమాలయ నదుల మాదిరిగా హిమానీనదాల ద్వారా నిరంతరం నీటిని పొందవు.

రాష్ట్రంలో ప్రవహించే నదుల్లో చాలా వరకు **అనువర్తిత నదీవ్యవస్థ (Consequent Drainage)**కు చెందినవిగా పుస్తకం పేర్కొంటుంది.

పీఠభూమి ప్రాంతాల్లో భూభాగ వాలు, శిలా నిర్మాణం కారణంగా అనేక నదులు చెట్టు కొమ్మలను పోలిన శాఖీయ నదీ వ్యవస్థ – Dendritic Drainage Patternను ఏర్పరుస్తాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ నదీవ్యవస్థలో మూడు అత్యంత ముఖ్యమైన పెద్ద బేసిన్లు:

గోదావరి → కృష్ణా → పెన్నా

CWC ప్రస్తుత Hydrological Observation Network కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను Godavari Basin, Krishna Basin, Pennar Basinతో పాటు East Flowing Rivers between Mahanadi and Pennar మరియు East Flowing Rivers between Pennar and Kanyakumari కింద పర్యవేక్షిస్తోంది.

1. గోదావరి నది

గోదావరి ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో ప్రవహించే అతి పొడవైన నది. దీనిని సాధారణంగా దక్షిణ గంగ / వృద్ధ గంగ అని కూడా పిలుస్తారు.

జన్మస్థలం: మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ సమీపంలోని త్రయంబకేశ్వరం వద్ద పశ్చిమ కనుమలు.

మొత్తం పొడవు: సుమారు 1,465 కి.మీ.

ఇది భారతదేశంలో గంగా తరువాత రెండవ పొడవైన నది మరియు ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో అత్యంత పొడవైన నది.

పుస్తకంలోని basin distribution:

రాష్ట్రం/ప్రాంతం	గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతం
మహారాష్ట్ర	48.6%
ఆంధ్రప్రదేశ్ + తెలంగాణ	23.8%
మధ్యప్రదేశ్ + ఛత్తీస్‌గఢ్	20.7%
ఒడిశా	5.5%
కర్ణాటక	1.4%

గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతం **7 రాష్ట్రాలు మరియు 1 కేంద్రపాలిత ప్రాంతం (యానాం)**లో విస్తరించి ఉందని పుస్తకం పేర్కొంటుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గోదావరి ప్రధానంగా Alluri Sitharama Raju, Eluru, East Godavari, Dr. B.R. Ambedkar Konaseema ప్రాంతాల గుండా ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

పోలవరం ప్రాంతానికి దిగువన గోదావరి డెల్టా ప్రాంతంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.

గోదావరి పాయలు

సముద్రంలో కలిసే ముందు గోదావరి అనేక పాయలుగా విడిపోతుంది. పుస్తకంలో ముఖ్యంగా:

గౌతమి – కాకినాడ జిల్లా పరిధిలోని యానాం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

వశిష్ఠ – డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా అంతర్వేది వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

గౌతమి–వశిష్ఠ శాఖల మధ్య ప్రాంతాన్ని కోనసీమ అంటారు.

వైనతేయ – కోనసీమ ప్రాంతంలోని కొమరగిరిపట్నం సమీపంలో సముద్రంలో కలుస్తుంది.

వృద్ధ గౌతమి, భరద్వాజ, కౌశిక, ఆత్రేయ వంటి ఇతర శాఖలను కూడా పుస్తకం పేర్కొంటుంది.

గోదావరి ముఖ్య ఉపనదులు

పుస్తకం ఉపనదులను రెండు భాగాలుగా ఇచ్చింది.

కుడివైపు ఉపనదులు:
మంజీరా, మూసీ, కిన్నెరసాని, మానేరు, పెద్దవాగు, ప్రవర.

ఎడమవైపు ఉపనదులు:
ప్రాణహిత, వార్ధా, వైన్‌గంగ, పెన్‌గంగ, ఇంద్రావతి, శబరి, సీలేరు తదితరాలు.

గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతంలో తూర్పు కనుమల్లోని ఎత్తైన ప్రదేశంగా పుస్తకం **అరోమా కొండ – 1,680 మీ.**ను పేర్కొంటుంది.

ముఖ్య పరీక్షా పాయింట్

కాకినాడ జిల్లాలోని యానాం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలిసే గోదావరి శాఖ → గౌతమి

అంతర్వేది వద్ద సముద్రంలో కలిసే శాఖ → వశిష్ఠ

గౌతమి–వశిష్ఠ మధ్య ప్రాంతం → కోనసీమ

2. కృష్ణా నది

కృష్ణా నది ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో రెండవ అతిపెద్ద నదిగా పుస్తకం పేర్కొంటుంది.

జన్మస్థలం: మహారాష్ట్రలోని పశ్చిమ కనుమల్లో మహాబలేశ్వరం.

మొత్తం పొడవు: సుమారు 1,400 కి.మీ.

• ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రవాహం → 612 కి.మీ.
• మహారాష్ట్రలో → 305 కి.మీ.
• కర్ణాటకలో → 483 కి.మీ.

కృష్ణా నది మహారాష్ట్ర → కర్ణాటక → తెలంగాణ/ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాల గుండా తూర్పు వైపు ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కృష్ణా నది కర్నూలు, పల్నాడు, గుంటూరు, కృష్ణా, NTR, బాపట్ల ప్రాంతాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యం కలిగిన నది.

కృష్ణా నది హంసలదీవి వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

• మహారాష్ట్ర – 27%
• కర్ణాటక – 44%
• ఆంధ్రప్రదేశ్ + తెలంగాణ – 29%

కృష్ణా ఉపనదులు

కుడివైపు:
తుంగభద్ర, ఘటప్రభ, మలప్రభ, దూద్‌గంగ, పంచగంగ.

ఎడమవైపు:
భీమా, మూసీ, దిండి, మున్నేరు, కొయినా తదితరాలు.

కృష్ణా – ముఖ్య పరీక్షా పాయింట్లు

• కృష్ణా నది జన్మస్థలం → మహాబలేశ్వరం
• సముద్రంలో కలిసే ప్రదేశం → హంసలదీవి
• కృష్ణా బేసిన్‌లో అత్యధిక వాటా → కర్ణాటక
• కృష్ణా ప్రధాన ఉపనది → తుంగభద్ర

3. తుంగభద్ర నది

తుంగభద్ర కృష్ణా నదికి ప్రధాన ఉపనది.

ఇది కర్ణాటకలోని వరాహ పర్వత ప్రాంతంలో ఉద్భవించే తుంగ మరియు భద్ర నదుల సంగమం వల్ల ఏర్పడుతుంది.

పుస్తకంలో ముఖ్య ఉపనదులుగా హగరి/వేదవతి, కుముద్వతి, వరద మొదలైనవి ఇవ్వబడ్డాయి.

తుంగభద్ర ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోకి ప్రవేశించి కర్నూలు–నంద్యాల ప్రాంతాలకు ప్రాధాన్యం కలిగిస్తుంది.

తుంగభద్ర నది కృష్ణాలో కలిసే ప్రాంతం → కర్నూలు పరిసర ప్రాంతం.

తుంగభద్ర ఉపనదుల్లో అతి పెద్దది హగరి (వేదవతి) అని పుస్తకంలోని ముఖ్యాంశాల్లో పేర్కొనబడింది.

4. పెన్నా / పెన్నేరు నది

పెన్నా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అత్యంత ముఖ్యమైన ద్వీపకల్ప నదుల్లో ఒకటి.

దీనిని పెన్నా, పెన్నేరు, పెన్నార్ పేర్లతో పిలుస్తారు.

ఇది కర్ణాటకలోని నంది కొండల ప్రాంతంలో ఉద్భవిస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రధానంగా శ్రీ సత్యసాయి, అనంతపురం, వైఎస్సార్ కడప, నెల్లూరు ప్రాంతాల గుండా ప్రవహిస్తుంది.

నెల్లూరు జిల్లాలో ఉటుకూరు సమీపంలో బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది అని పుస్తకం పేర్కొంటుంది.

పెన్నా ముఖ్య ఉపనదులు

• పాపాఘ్ని
• చిత్రావతి
• సగిలేరు
• కుందేరు
• చెయ్యేరు
• జయమంగళ
• బొగ్గేరు మొదలైనవి.

గండికోట

కడప జిల్లాలో జమ్మలమడుగు సమీపంలో పెన్నా నది ఏర్పరచిన అద్భుతమైన Gorge – గండికోట.

దీనిని ప్రసిద్ధంగా Grand Canyon of India అని కూడా పిలుస్తారు.

ఇది APPSCలో ముఖ్యమైన River–Landform matching అంశం.

5. పాపాఘ్ని

పాపాఘ్ని నది కర్ణాటకలోని చిక్కబళ్లాపూర్ ప్రాంతంలో ఉద్భవించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోకి ప్రవేశిస్తుంది.

ఇది చివరకు పెన్నా నదిలో కలుస్తుంది.

పుస్తకంలో అన్నమయ్య జిల్లాలోని వెలిగల్లు ప్రాంతంకు సంబంధించిన నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు ప్రస్తావన ఉంది.

6. సగిలేరు

సగిలేరు పెన్నా నదీ వ్యవస్థకు చెందిన ముఖ్యమైన నది.

మార్కాపురం ప్రాంతంలోని నల్లమల కొండల నుంచి ఉద్భవించి, కడప ప్రాంతం గుండా ప్రవహించి పెన్నాలో కలుస్తుందని పేర్కొంది.

7. జయమంగళ

కర్ణాటకలో ఉద్భవించి శ్రీ సత్యసాయి జిల్లాలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోకి ప్రవేశిస్తుంది.

తరువాత పెన్నా నదిలో కలుస్తుంది.

8. స్వర్ణముఖి

స్వర్ణముఖి నది తిరుపతి జిల్లాలోని చంద్రగిరి కొండల్లో జన్మిస్తుంది.

తిరుపతి–శ్రీకాళహస్తి ప్రాంతానికి ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన నది.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర దేవాలయం స్వర్ణముఖి నదితో సంబంధం కలిగి ఉంది.

స్వర్ణముఖి చివరకు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

9. వేదవతి

వేదవతి నది కర్ణాటకలో జన్మిస్తుంది.

ఇది హగరి అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అనంతపురం ప్రాంతంతో సంబంధం కలిగి చివరకు తుంగభద్ర నదిలో కలుస్తుంది.

Exam Trap:
వేదవతి = హగరి
వేదవతి/హగరి → తుంగభద్ర ఉపనది.

10. గోస్తనీ నది

గోస్తనీ నది అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని అనంతగిరి కొండల ప్రాంతంలో జన్మిస్తుంది.

విజయనగరం–విశాఖపట్నం ప్రాంతాల గుండా ప్రవహించి భీమునిపట్నం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

గోస్తనీ నది మీద తాటిపూడి రిజర్వాయర్ ముఖ్యమైనది.

11. చంపావతి

చంపావతి నది విశాఖపట్నం/విజయనగరం ప్రాంతంలోని తూర్పు కనుమలలో ఉద్భవించి ప్రధానంగా విజయనగరం జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది.

చివరకు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

12. గుండ్లకమ్మ

గుండ్లకమ్మ నది నల్లమల కొండల్లో ఉద్భవిస్తుంది.

ఇది ప్రధానంగా ప్రకాశం, బాపట్ల ప్రాంతాల గుండా ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

గుండ్లకమ్మ ప్రాజెక్టు ప్రకాశం జిల్లాకు ముఖ్యమైన నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు.

13. వంశధార

వంశధార నది ఒడిశాలోని తూర్పు కనుమల్లో జన్మించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తుంది.

చివరకు కళింగపట్నం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

మొత్తం పొడవు → సుమారు 254 కి.మీ.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో → సుమారు 130 కి.మీ.

వంశధార నది మీద హిరమండలం/గొట్టా ప్రాంతంలోని ప్రాజెక్టులు ముఖ్యమైనవి.

Exam Point:
వంశధార → కళింగపట్నం → బంగాళాఖాతం.

14. నాగావళి

నాగావళి నది ఒడిశాలోని కళహండి ప్రాంతం/తూర్పు కనుమల్లో ఉద్భవిస్తుంది.

ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పార్వతీపురం మన్యం, విజయనగరం ప్రాంతాల గుండా ప్రవహిస్తుంది.

చివరకు శ్రీకాకుళం సమీపంలో బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

మొత్తం పొడవు → సుమారు 256 కి.మీ.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో → సుమారు 110 కి.మీ.

ముఖ్య ఉపనదులు:

సువర్ణముఖి
జంజావతి
వేగవతి
వట్టిగెడ్డ

చాలా ముఖ్యమైన Exam Trap

స్వర్ణముఖి → తిరుపతి ప్రాంతంలోని స్వతంత్ర నది.

సువర్ణముఖి → నాగావళి ఉపనది.

ఈ రెండు పేర్లను APPSC objective questionsలో కలిపి అడిగే అవకాశం ఉంది.

15. మాచ్‌ఖండ్ / మత్స్యకుండ నది

మాచ్‌ఖండ్ నది ఒడిశా–ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దు ప్రాంతంతో సంబంధం కలిగిన ముఖ్యమైన నది.

దీనిని మత్స్యకుండ అని కూడా పిలుస్తారు.

అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని మాడుగుల ప్రాంతంతో పుస్తకం దీనిని అనుసంధానించింది.

మాచ్‌ఖండ్ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు AP–Odisha సంబంధిత ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టు.

16. బహుదా

బహుదా నది ఒడిశాలోని గజపతి జిల్లా ప్రాంతంలో ఉద్భవించి శ్రీకాకుళం వైపు ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

ఇది చిన్నదైనా అంతర్రాష్ట్ర నదిగా పరీక్షలకు ముఖ్యమైనది.

రాష్ట్రంలోని ముఖ్యమైన జలపాతాలు

జలపాతం	జిల్లా	నది/ప్రాంతం
తలకోన	తిరుపతి	శ్రీ వెంకటేశ్వర నేషనల్ పార్క్ ప్రాంతం
నాగలాపురం	తిరుపతి	నాగలాపురం ప్రాంతం
కైలాసకోన	తిరుపతి	పుత్తూరు సమీపం
అరకు/చాపరాయి	అల్లూరి సీతారామరాజు	అరకు వ్యాలీ
దుడుమ	అల్లూరి సీతారామరాజు	మాచ్‌ఖండ్ నది
రామచోడవరం	అల్లూరి సీతారామరాజు	ఏజెన్సీ ప్రాంతం
ఎత్తిపోతల	పల్నాడు	చంద్రవంక/కృష్ణా వ్యవస్థ
పెంచలకోన	నెల్లూరు	రాపూరు ప్రాంతం

తలకోన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అత్యంత ప్రసిద్ధ మరియు ఎత్తైన జలపాతంగా పుస్తకం పేర్కొంటుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 15 అంతర్రాష్ట్ర నదులు 

నది	సంబంధిత రాష్ట్రాలు/ప్రాంతాలు
వంశధార	ఆంధ్రప్రదేశ్ – ఒడిశా
మాచ్‌ఖండ్/మత్స్యకుండ	ఆంధ్రప్రదేశ్ – ఒడిశా
నాగావళి	ఆంధ్రప్రదేశ్ – ఒడిశా
గోదావరి	AP, Telangana, Maharashtra, Odisha, Chhattisgarh, Karnataka, MP తదితర basin states
కృష్ణా	AP, Telangana, Maharashtra, Karnataka
పెన్నా	Andhra Pradesh – Karnataka
తుంగభద్ర	Andhra Pradesh – Karnataka
కౌండిన్య	Andhra Pradesh – Tamil Nadu
పాలార్	Andhra Pradesh – Karnataka – Tamil Nadu
పొన్నయ్యార్	Andhra Pradesh – Karnataka – Tamil Nadu
బుడమేరు	పుస్తక పట్టికలో అంతర్రాష్ట్ర జాబితాలో పొందుపరిచింది
ఎర్రకలువ	Andhra Pradesh – Telangana
తమ్మిలేరు	Andhra Pradesh – Telangana
మాచ్‌ఖండ్	AP–Odisha సంబంధిత నది

ముఖ్యమైన నదులు 

నది	జన్మస్థలం	ముఖ్య AP ప్రాంతం	బంగాళాఖాతంలో కలిసే ప్రదేశం/ప్రాంతం
గోదావరి	త్రయంబకేశ్వరం	పోలవరం–రాజమహేంద్రవరం–కోనసీమ	గౌతమి/వశిష్ఠ పాయలు
కృష్ణా	మహాబలేశ్వరం	కర్నూలు–పల్నాడు–విజయవాడ–కృష్ణా డెల్టా	హంసలదీవి
పెన్నా	నంది కొండలు	అనంతపురం–కడప–నెల్లూరు	నెల్లూరు తీర ప్రాంతం
వంశధార	ఒడిశా తూర్పు కనుమలు	శ్రీకాకుళం	కళింగపట్నం
నాగావళి	ఒడిశా	పార్వతీపురం–విజయనగరం–శ్రీకాకుళం	శ్రీకాకుళం తీరం
స్వర్ణముఖి	చంద్రగిరి కొండలు	తిరుపతి–శ్రీకాళహస్తి	Bay of Bengal
గుండ్లకమ్మ	నల్లమల	ప్రకాశం–బాపట్ల	Bay of Bengal
గోస్తనీ	అనంతగిరి కొండలు	విజయనగరం–విశాఖ ప్రాంతం	భీమునిపట్నం

నదులు – ముఖ్య ప్రాజెక్టులు

APPSCలో నది–ప్రాజెక్టు matching చాలా ముఖ్యమైనది.

• గోదావరి → పోలవరం, సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజ్/ధవళేశ్వరం
• కృష్ణా → శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, పులిచింతల, ప్రకాశం బ్యారేజ్
• తుంగభద్ర → తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు
• పెన్నా → సోమశిల
• వంశధార → గొట్టా/హిరమండలం
• నాగావళి → తోటపల్లి
• గోస్తనీ → తాటిపూడి
• గుండ్లకమ్మ → గుండ్లకమ్మ రిజర్వాయర్
• మాచ్‌ఖండ్ → మాచ్‌ఖండ్ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు

సర్ ఆర్థర్ కాటన్ – తప్పక గుర్తుంచుకోవాలి

గోదావరి డెల్టా నీటిపారుదల అభివృద్ధిలో Sir Arthur Cotton పాత్ర అత్యంత ముఖ్యమైనది.

Dowleswaram Anicut → 1852

ఈ తేదీ నేరుగా Practice Bitలో కూడా ఉంది.

అందువల్ల:

1852 → గోదావరి → ధవళేశ్వరం → Sir Arthur Cotton

అనే నాలుగు అంశాలను ఒకే clusterగా గుర్తుంచుకోవాలి.

2025–26/2026 Current Update – River Linking

2025 డిసెంబర్‌లో Ministry of Jal Shakti ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన 7 Inter-Linking of Rivers projects ఉన్నాయి. వాటిలో Godavari–Krishna, Krishna–Pennar, Pennar–Cauvery links ఉన్నాయి.

ముఖ్యంగా:

• Godavari (Polavaram) → Krishna (Vijayawada)
• Godavari (Inchampalli) → Krishna (Pulichintala)
• Godavari (Inchampalli) → Krishna (Nagarjuna Sagar)
• Krishna (Almatti) → Pennar
• Krishna (Srisailam) → Pennar
• Krishna (Nagarjuna Sagar) → Pennar (Somasila)
• Pennar (Somasila) → Cauvery (Grand Anicut)

ఈ linksలో అనేక వాటికి Feasibility Reports పూర్తయ్యాయి; కొన్ని DPR స్థాయికి చేరాయి.

మరింత ముఖ్యంగా, December 2025 అధికారిక update ప్రకారం Godavari–Cauvery Link Projectలో మూడు sub-links priority linksగా గుర్తించబడ్డాయి:

Godavari (Inchampalli) → Krishna (Nagarjuna Sagar)
↓
Krishna (Nagarjuna Sagar) → Pennar (Somasila)
↓
Pennar (Somasila) → Cauvery (Grand Anicut).

February 2026 Ministry of Jal Shakti update ప్రకారం National Perspective Planలో గుర్తించిన 30 river-link proposalsలో 26 Feasibility Reports, 13 DPRs పూర్తయ్యాయి. Polavaram Irrigation Projectలో భాగమైన Godavari (Polavaram)–Krishna (Vijayawada) linkకు అప్పటివరకు ₹20,658 కోట్ల cumulative Central Assistance అందినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది.

APPSC Current Affairs Question

Godavari–Cauvery priority link chain సరైన క్రమం ఏది?

Godavari → Krishna → Pennar → Cauvery

ఇది 2026 examinationsకు ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోవాలి.

 అత్యంత ముఖ్యమైన One-Liners

• ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రవహించే నదులు → 40
• అంతర్రాష్ట్ర నదులు → 15 (Textbook value)
• ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో పొడవైన నది → గోదావరి
• భారతదేశంలో గంగా తరువాత రెండవ పొడవైన నది → గోదావరి
• గోదావరి పొడవు → 1,465 కి.మీ.
• గోదావరి జన్మస్థలం → త్రయంబకేశ్వరం
• గోదావరి ప్రధాన శాఖలు → గౌతమి, వశిష్ఠ
• గౌతమి–వశిష్ఠ మధ్య ప్రాంతం → కోనసీమ
• కాకినాడ జిల్లా యానాం వద్ద సముద్రంలో కలిసే గోదావరి శాఖ → గౌతమి
• అంతర్వేది వద్ద సముద్రంలో కలిసే శాఖ → వశిష్ఠ
• Sir Arthur Cotton – Dowleswaram → 1852
• కృష్ణా జన్మస్థలం → మహాబలేశ్వరం
• కృష్ణా పొడవు → సుమారు 1,400 కి.మీ.
• కృష్ణా సముద్రంలో కలిసే ప్రాంతం → హంసలదీవి
• కృష్ణా ప్రధాన ఉపనది → తుంగభద్ర
• తుంగభద్ర = తుంగ + భద్ర
• తుంగభద్ర పెద్ద ఉపనది → హగరి/వేదవతి
• పెన్నా జన్మస్థలం → నంది కొండలు
• పెన్నా మీద ప్రసిద్ధ Gorge → గండికోట
• గండికోట → Grand Canyon of India
• స్వర్ణముఖి → శ్రీకాళహస్తి
• వంశధార → కళింగపట్నం వద్ద బంగాళాఖాతం
• గోస్తనీ → భీమునిపట్నం
• గుండ్లకమ్మ → నల్లమల కొండలు
• వేదవతి = హగరి
• మాచ్‌ఖండ్ = మత్స్యకుండ
• వంశధార–నాగావళి → Odisha–Andhra Pradesh interstate river systems

APPSC కోసం అదనపు Expected MCQs

1. ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో అతి పొడవైన నది ఏది?
A) కృష్ణా
B) గోదావరి
C) నర్మదా
D) కావేరి
జవాబు: B – గోదావరి

2. గోదావరి నది జన్మస్థలం?
A) అమరకంటక్
B) మహాబలేశ్వరం
C) త్రయంబకేశ్వరం
D) నంది కొండలు
జవాబు: C

3. గౌతమి మరియు వశిష్ఠ పాయల మధ్య ప్రాంతం?
A) దివిసీమ
B) కోనసీమ
C) రాయలసీమ
D) పల్నాడు
జవాబు: B

4. హంసలదీవి వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలిసే నది?
A) గోదావరి
B) పెన్నా
C) కృష్ణా
D) వంశధార
జవాబు: C

5. గండికోట Gorgeను ఏర్పరచిన నది?
A) కృష్ణా
B) పెన్నా
C) తుంగభద్ర
D) గుండ్లకమ్మ
జవాబు: B

6. కళింగపట్నం వద్ద సముద్రంలో కలిసే నది?
A) నాగావళి
B) వంశధార
C) గోస్తనీ
D) స్వర్ణముఖి
జవాబు: B

7. భీమునిపట్నం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలిసే నది?
A) గోస్తనీ
B) నాగావళి
C) వంశధార
D) గుండ్లకమ్మ
జవాబు: A

8. శ్రీకాళహస్తి ఏ నది ఒడ్డున ఉంది?
A) పెన్నా
B) స్వర్ణముఖి
C) పాపాఘ్ని
D) చిత్రావతి
జవాబు: B

9. వేదవతికి మరో పేరు?
A) హగరి
B) ప్రాణహిత
C) మానేరు
D) సీలేరు
జవాబు: A

10. Godavari–Cauvery priority link chainలో సరైన క్రమం?
A) Godavari–Pennar–Krishna–Cauvery
B) Krishna–Godavari–Pennar–Cauvery
C) Godavari–Krishna–Pennar–Cauvery
D) Pennar–Godavari–Krishna–Cauvery
జవాబు: C

చివరి 2-Minute Revision

• 40 నదులు → 15 అంతర్రాష్ట్ర నదులు 
• Godavari → 1,465 km → Trimbakeshwar → Gautami + Vasishta → Konaseema
• Krishna → Mahabaleshwar → ~1,400 km → Tungabhadra → Hamsaladeevi
• Pennar → Nandi Hills → Gandikota → Nellore coast
• Vamsadhara → Odisha → Srikakulam → Kalingapatnam
• Nagavali → Odisha → Parvathipuram/Vizianagaram/Srikakulam
• Gosthani → Ananthagiri → Bheemunipatnam
• Swarnamukhi → Chandragiri → Srikalahasti
• Gundlakamma → Nallamala → Prakasam/Bapatla
• Vedavati = Hagari
• Machkund = Matsyakund
• 1852 → Sir Arthur Cotton → Godavari/Dowleswaram
• 2026 Current Affairs → Godavari → Krishna → Pennar → Cauvery river-link chain.

Advertisemtnt