ఆంధ్రప్రదేశ్ శీతోష్ణస్థితి | Climate of Andhra Pradesh in Telugu | APPSC Geography Notes 2026

 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉష్ణమండల లేదా ఆయనరేఖా మండల శీతోష్ణస్థితి కలిగిన రాష్ట్రం. రాష్ట్రానికి పొడవైన సముద్రతీరం ఉండటం వల్ల తీరప్రాంతాల శీతోష్ణస్థితిపై బంగాళాఖాతం ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. తీర ప్రాంతాల్లో ఆర్ద్రత ఎక్కువగా ఉండగా, అంతర్భాగాలు మరియు రాయలసీమలో ఖండాంతర్గత లక్షణాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. రాష్ట్ర సగటు ఉష్ణోగ్రత సుమారు 27°C.

ఆంధ్రప్రదేశ్ వర్షపాతాన్ని నైరుతి రుతుపవనాలు మరియు ఈశాన్య రుతుపవనాలు రెండూ ప్రభావితం చేస్తాయి. అధికారిక AP వాతావరణ నివేదికల్లో కూడా ఈ రెండు రుతుపవనాల ప్రాధాన్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

కోపెన్ వర్గీకరణ ప్రకారం

పాఠ్యాంశం ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రధానంగా మూడు శీతోష్ణస్థితి రకాలను గుర్తించవచ్చు.

కోపెన్ సంకేతం	శీతోష్ణస్థితి	ప్రధాన ప్రాంతాలు
Amw	స్వల్పకాల పొడి శీతాకాలం గల ఆయనరేఖా రుతుపవన శీతోష్ణస్థితి	పశ్చిమ గోదావరి, తూర్పు గోదావరి, కృష్ణా, NTR, విశాఖ ప్రాంతాలు
As	వేసవిలో పొడి కాలం గల రుతుపవన శీతోష్ణస్థితి	నెల్లూరు, తిరుపతి, ప్రకాశం, బాపట్ల ప్రాంతాలు
Aw	ఉష్ణమండల సవన్నా శీతోష్ణస్థితి	పై రెండు రకాల ప్రాంతాలు మినహా రాష్ట్రంలోని అధిక భాగం

As శీతోష్ణస్థితి ముఖ్యంగా కోరమాండల్ తీరం మరియు దానికి ఆనుకుని ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. Aw ఉష్ణమండల సవన్నా శీతోష్ణస్థితి ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని విస్తార ప్రాంతంలో కనిపిస్తుంది.

APPSC Exam Point: కోపెన్ వర్గీకరణలో As = వేసవిలో పొడి కాలం, Aw = Tropical Savanna అనే తేడాను గుర్తుంచుకోవాలి.

రాష్ట్రంలో ఒకే రకమైన శీతోష్ణస్థితి ఉండదు. పశ్చిమ ప్రాంతంలో అర్ధశుష్క లక్షణాలు, తూర్పు తీర ప్రాంతంలో సముద్ర ప్రభావిత ఆర్ద్ర పరిస్థితులు, దక్షిణ ప్రాంతంలో రాయలసీమకు ప్రత్యేకమైన అనావృష్టి/వర్షచ్ఛాయ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

సముద్ర ప్రభావం లేని అంతర్భాగాల్లో ఖండాంతర్గత శీతోష్ణస్థితి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఇక్కడ వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా, శీతాకాలంలో తక్కువగా ఉండటం వల్ల వార్షిక ఉష్ణోగ్రతా వ్యత్యాసం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సంవత్సరాన్ని ప్రధానంగా నాలుగు శీతోష్ణస్థితి కాలాలుగా విభజించవచ్చు:

• శీతాకాలం: డిసెంబర్–ఫిబ్రవరి
• వేసవికాలం: మార్చి–మే
• వర్షాకాలం/నైరుతి రుతుపవన కాలం: జూన్–సెప్టెంబర్
• ఈశాన్య రుతుపవన కాలం: అక్టోబర్–నవంబర్

శీతాకాలం – వేసవికాలం

శీతాకాలంలో సూర్యకిరణాలు ఏటవాలుగా పడటం వల్ల ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గుతాయి. సాధారణంగా డిసెంబర్ మధ్య నుంచి ఫిబ్రవరి వరకు చల్లని పరిస్థితులు ఉంటాయి. జనవరిలో అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతాయి.

అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని లంబసింగి ప్రాంతం అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతలకు ప్రసిద్ధి. దీనిని “ఆంధ్రప్రదేశ్ కాశ్మీర్” అని కూడా పిలుస్తారు.

పాఠ్యాంశం ప్రకారం 2025–26 శీతాకాలంలో ఇక్కడ ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు 1.5°C నుంచి 3°C వరకు నమోదయ్యాయి; గతంలో సుమారు –2°C వరకు నమోదైన రికార్డు ఉన్నట్లు పుస్తకం పేర్కొంటోంది.

రాష్ట్రంలో అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే నెల → జనవరి

వేసవికాలం ప్రధానంగా మార్చి నుంచి మే/జూన్ వరకు ఉంటుంది. ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఉష్ణోగ్రతలు తీవ్రంగా ఉంటాయి.

మే నెలలో ఉత్తర కోస్తా జిల్లాలు మరియు రాయలసీమ జిల్లాల్లో వడగాలులు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.

పాఠ్యాంశంలోని 2025 ఏప్రిల్–మే సమాచారం ప్రకారం నంద్యాల, పల్నాడు (రెంటచింతల), మార్కాపురం, YSR కడప వంటి ప్రాంతాల్లో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రత 44°C–46°C వరకు చేరింది.

రాష్ట్రంలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే ప్రాంతం → పల్నాడు జిల్లాలోని రెంటచింతల

అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా నమోదయ్యే నెల → మే

వేసవిలో రాష్ట్ర సగటు గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత → సుమారు 37°C–42°C

వీనస్ మల్లమ్మ కొండ (Horsley Hills) → అన్నమయ్య జిల్లా → వేసవిలో కూడా చల్లని వాతావరణానికి ప్రసిద్ధి.

వర్షపాతం – రుతుపవనాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వర్షపాతం ప్రధానంగా రెండు రుతుపవన వ్యవస్థల ద్వారా లభిస్తుంది.

నైరుతి రుతుపవనాలు → జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్

ఈశాన్య రుతుపవనాలు → అక్టోబర్ నుంచి డిసెంబర్ ప్రభావం

పాఠ్యాంశం ప్రకారం రాష్ట్ర సాధారణ వార్షిక వర్షపాతం = 966 మి.మీ.

రాష్ట్ర వార్షిక వర్షపాతంలో అత్యధిక భాగం నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో లభిస్తుంది. అధికారిక AP వాతావరణ నివేదికలోనూ నైరుతి రుతుపవనాలు రాష్ట్ర వర్షపాతంలో ప్రధాన వాటాను అందిస్తాయని పేర్కొంది.

రాష్ట్రంలో వర్షపాతం సమానంగా ఉండదు. ఉత్తర, మధ్య బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాలు, తుఫానులు ఉత్తర కోస్తాలో వర్షపాతాన్ని పెంచుతాయి.

రాయలసీమ ప్రాంతం పశ్చిమ కనుమల వర్షచ్ఛాయ ప్రాంతం (Rain Shadow Region) ప్రభావానికి లోనవుతుంది. అందువల్ల అనంతపురం వంటి అంతర్భాగాల్లో వర్షపాతం తక్కువగా ఉంటుంది.

నైరుతి రుతుపవనాలు

జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్ వరకు కొనసాగుతాయి.

రాష్ట్రానికి కావలసిన అధిక శాతం వర్షపాతం ఈ కాలంలోనే లభిస్తుంది. పాఠ్యాంశం ప్రకారం ఇది సుమారు 60–70%.

2025 సీజన్‌కు సంబంధించి పుస్తకంలోని సమాచారం ప్రకారం అల్లూరి సీతారామరాజు, డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ కోనసీమ, పార్వతీపురం మన్యం తదితర ప్రాంతాలు అధిక వర్షపాతం పొందాయి.

నైరుతి కాలంలో అత్యధిక వర్షపాతం → అల్లూరి సీతారామరాజు

అత్యల్ప వర్షపాతం → అనంతపురం, శ్రీ సత్యసాయి ప్రాంతాలు

ఈశాన్య రుతుపవనాలు

అక్టోబర్ నుంచి ఈశాన్య రుతుపవన ప్రభావం ప్రారంభమవుతుంది. నవంబర్, డిసెంబర్ నెలల్లో వాతావరణంలో మార్పులు కనిపిస్తాయి.

ఈ కాలంలో బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాలు, వాయుగుండాలు, తుఫానులు కోస్తాంధ్ర మరియు దక్షిణ ఆంధ్రప్రదేశ్ వర్షపాతంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.

ముఖ్యంగా నెల్లూరు, తిరుపతి, ప్రకాశం వంటి దక్షిణ కోస్తా జిల్లాలకు ఈశాన్య రుతుపవనాలు ముఖ్యమైన వర్షపాత వనరు.

పాఠ్యాంశం ప్రకారం ఈశాన్య రుతుపవన కాలంలో రాష్ట్ర సగటు వర్షపాతం 310.4 మి.మీ. (2022 డిసెంబర్ నాటి సూచన).

2026 ఏప్రిల్ నాటికి ముఖ్యమైన వర్షపాత సమాచారం

పుస్తకంలోని APRIMS ఆధారిత పట్టిక ప్రకారం:

అంశం	అత్యధికం	అత్యల్పం
నైరుతి వర్షపాతం	అల్లూరి సీతారామరాజు	అనంతపురం
ఈశాన్య వర్షపాతం	తిరుపతి	కర్నూలు
2026 ఏప్రిల్ వరకు సాధారణ వార్షిక వర్షపాతం – అధికం	కోనసీమ 1230.4 మి.మీ.	—
సాధారణ వార్షిక వర్షపాతం – తక్కువ	అనంతపురం 467.4 మి.మీ.	—

పాఠ్యాంశంలోని మరో 2026 పట్టిక ప్రకారం అత్యధిక వార్షిక వర్షపాత విలువల్లో **అల్లూరి సీతారామరాజు – 1315.5 మి.మీ., తిరుపతి – 1239 మి.మీ.**గా ఇవ్వబడింది. అత్యల్ప విలువల్లో **అనంతపురం – 473.2 మి.మీ., శ్రీ సత్యసాయి – 518.3 మి.మీ.**గా పేర్కొనబడింది.

ఇక్కడ “సాధారణ వర్షపాతం” మరియు నిర్దిష్ట కాలంలో నమోదైన వర్షపాతం మధ్య తేడాను గుర్తుంచుకోవాలి. APPSCలో ఈ రెండింటినీ కలిపి ప్రశ్నించడం ద్వారా గందరగోళం సృష్టించే అవకాశం ఉంటుంది.

2026 ఏప్రిల్ నాటికి సాధారణ వర్షపాతంతో పోల్చిన రుణాత్మక విచలనం ఎక్కువగా ఉన్న జిల్లాలు:

తూర్పు గోదావరి → –24.03%
కోనసీమ → –22.17%

ధనాత్మక విచలనం ఎక్కువగా:

గుంటూరు → +32.31%
కోనసీమ → +27.97%

Exam Trap: పై రెండు గణాంకాలు వేర్వేరు వర్షపాత సూచికలు/కాలాలకు సంబంధించినవి. కాబట్టి “కోనసీమ రెండు జాబితాల్లో ఎలా వచ్చింది?” అనే సందేహం రావచ్చు. ప్రశ్నలో ఇచ్చిన కాలం మరియు rainfall category తప్పనిసరిగా చూడాలి.

APPSC పరీక్షకు అత్యంత ముఖ్యమైన ఒకే చూపులో

• సాధారణ వార్షిక వర్షపాతం → 966 మి.మీ.
• ప్రధాన వర్షపాత కాలం → నైరుతి రుతుపవన కాలం
• నైరుతి రుతుపవనాలు → జూన్–సెప్టెంబర్
• ఈశాన్య రుతుపవన ప్రభావం → అక్టోబర్–డిసెంబర్
• అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత నెల → మే
• అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత నెల → జనవరి
• అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలకు ప్రసిద్ధి → రెంటచింతల, పల్నాడు
• అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతలకు ప్రసిద్ధి → లంబసింగి
• లంబసింగి → అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా
• లంబసింగి మరో పేరు → Andhra Pradesh Kashmir
• దక్షిణ కోస్తాకు ముఖ్యమైనవి → ఈశాన్య రుతుపవనాలు
• రాయలసీమ → వర్షచ్ఛాయ ప్రభావం
• రాష్ట్ర సగటు ఉష్ణోగ్రత → సుమారు 27°C
• నైరుతి రుతుపవనాల ద్వారా → రాష్ట్ర వార్షిక వర్షపాతంలో ప్రధాన భాగం

Practice MCQs

1. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సంవత్సరానికి సంబంధించిన వర్షపు అలజడులను ఏమని పిలుస్తారు?

A) శీతల గాలులు
B) రుతుపవనాలు
C) కాలబైశాఖీలు
D) ఆంధీలు

సమాధానం: B

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ సాధారణ వార్షిక వర్షపాతం ఎంత?

A) 690 మి.మీ.
B) 890 మి.మీ.
C) 966 మి.మీ.
D) 980 మి.మీ.

సమాధానం: C) 966 మి.మీ.

3. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే ప్రాంతం?

A) కడప
B) చిత్తూరు
C) అనంతపురం
D) రెంటచింతల

సమాధానం: D) రెంటచింతల

4. సాధారణ వార్షిక వర్షపాతం అత్యల్పంగా ఉండే జిల్లా?

A) అల్లూరి సీతారామరాజు
B) అంబేడ్కర్ కోనసీమ
C) తూర్పు గోదావరి
D) అనంతపురం

సమాధానం: D) అనంతపురం

5. ఈశాన్య రుతుపవన కాలంలో వాయువ్య ప్రాంతం నుంచి ఆగ్నేయానికి వెళ్లే కొద్దీ వర్షపాతం సాధారణంగా—

A) తగ్గుతుంది
B) పెరుగుతుంది
C) స్థిరంగా ఉంటుంది
D) పూర్తిగా ఆగిపోతుంది

సమాధానం: B) పెరుగుతుంది

6. ఆంధ్రప్రదేశ్ శీతోష్ణస్థితిని ప్రధానంగా ఏమని పేర్కొనవచ్చు?

A) ఉపఉష్ణమండల శీతోష్ణస్థితి మాత్రమే
B) సముద్ర ప్రభావిత శీతోష్ణస్థితి మాత్రమే
C) ఉష్ణమండల రుతుపవన శీతోష్ణస్థితి
D) పైవేవీ కాదు

సమాధానం: C

7. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో శీతాకాలంలో అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే ప్రసిద్ధ ప్రదేశం?

A) ఆరోగ్యవరం
B) లంబసింగి
C) హార్స్లీ హిల్స్
D) పైవేవీ కాదు

సమాధానం: B) లంబసింగి

8. ఈశాన్య రుతుపవనాల వల్ల కింది ఏ జిల్లాల్లో ఎక్కువ వర్షపాతం లభిస్తుంది?

A) నెల్లూరు
B) ప్రకాశం
C) తిరుపతి
D) పైవన్నీ

సమాధానం: D) పైవన్నీ

9. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వేసవి విడిది కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందినది?

A) అరకు
B) హార్స్లీ హిల్స్
C) లంబసింగి
D) పైవన్నీ

పుస్తక సమాధానం: B) హార్స్లీ హిల్స్

10. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సగటు ఉష్ణోగ్రత సుమారు ఎంత?

A) 32°C
B) 23°C
C) 27°C
D) 29°C

సమాధానం: C) 27°C

11. వార్షిక సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలు ఎక్కువగా కనిపించే శీతోష్ణస్థితి?

A) ఉపఉష్ణ శీతోష్ణస్థితి
B) ఖండాంతర్గత శీతోష్ణస్థితి
C) భూమధ్యరేఖా శీతోష్ణస్థితి
D) సమ శీతోష్ణస్థితి

సమాధానం: B

12. రాష్ట్రంలో ఖండాంతర్గత శీతోష్ణస్థితి ఎక్కువగా ఏ ప్రాంతంలో కనిపిస్తుంది?

A) ఉత్తర కోస్తా
B) దక్షిణ కోస్తా
C) రాయలసీమ
D) మధ్య కోస్తా

సమాధానం: C) రాయలసీమ

13. రాష్ట్రంలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా నమోదయ్యే నెల?

A) మే
B) జూన్
C) జూలై
D) ఏప్రిల్

సమాధానం: A) మే

14. నైరుతి నుంచి ఈశాన్యానికి వెళ్లే కొద్దీ వర్షపాతం సాధారణంగా—

A) తగ్గుతుంది
B) పెరుగుతుంది
C) స్థిరంగా ఉంటుంది
D) మారదు

సమాధానం: B) పెరుగుతుంది

15. ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి వెళ్లే కొద్దీ వర్షపాతం సాధారణంగా—

A) తగ్గుతుంది
B) పెరుగుతుంది
C) స్థిరంగా ఉంటుంది
D) రెండింతలు అవుతుంది

సమాధానం: A) తగ్గుతుంది

Advertisemtnt