ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉనికి – క్షేత్రీయ అమరిక | AP Geography Notes in Telugu for APPSC 2026

 ఆంధ్రప్రదేశ్ – పరిచయం

ఆంధ్రప్రదేశ్ భారతదేశంలోని ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో ఉన్న ముఖ్యమైన రాష్ట్రం. రాష్ట్రానికి తూర్పున బంగాళాఖాతం ఉండటం వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సుదీర్ఘ తీరప్రాంతం ఉంది.

APPSC Group-1, Group-2, Group-3, Group-4, పోలీస్, సచివాలయం మరియు ఇతర ఆంధ్రప్రదేశ్ పోటీ పరీక్షలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవతరణ, భౌగోళిక స్థానం, అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలు, విస్తీర్ణం, జిల్లాలు, జనాభా, జనసాంద్రత, అక్షరాస్యత వంటి అంశాల నుంచి ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

ఆంధ్ర రాష్ట్ర అవతరణ – 1953

తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలనే ఉద్యమం ఫలితంగా 1953 అక్టోబర్ 1న ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది.

ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి కర్నూలు రాజధానిగా ఏర్పాటు చేయబడింది.

పరీక్షల దృష్ట్యా:

ఆంధ్ర రాష్ట్ర అవతరణ → 1953 అక్టోబర్ 1

ఈ తేదీని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవతరణ తేదీతో గందరగోళం చేసుకోకూడదు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవతరణ – 1956

రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా ఆంధ్ర రాష్ట్రాన్ని హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలుగు మాట్లాడే తెలంగాణ ప్రాంతంతో కలిపారు.

దీంతో 1956 నవంబర్ 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడింది.

ముఖ్యమైన తేడా

ఆంధ్ర రాష్ట్రం → 1953 అక్టోబర్ 1

ఆంధ్రప్రదేశ్ → 1956 నవంబర్ 1

ఈ రెండు తేదీలపై APPSCలో నేరుగా ప్రశ్న అడిగే అవకాశం ఎక్కువ.

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ – 2014

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 ప్రకారం ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను విభజించారు.

2014 జూన్ 2న తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది.

విభజన అనంతరం మిగిలిన ప్రాంతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌గా కొనసాగింది.

ముఖ్యమైన కాలక్రమం

1953 → ఆంధ్ర రాష్ట్రం

1956 → ఆంధ్రప్రదేశ్

2014 → ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన

ఈ క్రమాన్ని తప్పకుండా గుర్తుంచుకోవాలి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ

2014 రాష్ట్ర విభజన అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో:

13 జిల్లాలు ఉండేవి.

పరిపాలనా సౌలభ్యం మరియు వికేంద్రీకరణ కోసం జిల్లాలను పునర్వ్యవస్థీకరించారు.

2022 ఏప్రిల్ 4 నుంచి 13 జిల్లాలను 26 జిల్లాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరించారు.

అంటే:

13 జిల్లాలు → 26 జిల్లాలు

ఇది APPSC పరీక్షలకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

2026 నాటికి జిల్లాలు

మీరు అందించిన తాజా స్టడీ మెటీరియల్ ప్రకారం తదుపరి పునర్వ్యవస్థీకరణతో మరో రెండు జిల్లాలు ఏర్పడి మొత్తం జిల్లాల సంఖ్య:

28 జిల్లాలు

గా పేర్కొనబడింది.

అందువల్ల పరీక్షలో ప్రశ్న ఏ సంవత్సరానికి సంబంధించినదో జాగ్రత్తగా చూడాలి.

2014 → 13 జిల్లాలు

2022 → 26 జిల్లాలు

2026 మెటీరియల్ ప్రకారం → 28 జిల్లాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ భౌగోళిక స్థానం

ఆంధ్రప్రదేశ్ భారతదేశంలోని ఆగ్నేయ భాగంలో ఉంది.

రాష్ట్రానికి తూర్పున బంగాళాఖాతం ఉంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ భారత ద్వీపకల్పంలోని తూర్పు తీరంలో ఉండటం వల్ల రాష్ట్ర వాతావరణం, వ్యవసాయం, నదీ వ్యవస్థ, ఓడరేవులు మరియు ఆర్థిక కార్యకలాపాలపై బంగాళాఖాతం గణనీయమైన ప్రభావం చూపుతుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షాంశాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ సుమారుగా:

12°41′ ఉత్తర అక్షాంశం నుంచి 19°07′ ఉత్తర అక్షాంశం వరకు

విస్తరించి ఉంది.

గుర్తుంచుకోవడానికి

AP Latitude → 12°41′ N – 19°07′ N

ఆంధ్రప్రదేశ్ రేఖాంశాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ సుమారుగా:

76°50′ తూర్పు రేఖాంశం నుంచి 84°40′ తూర్పు రేఖాంశం వరకు

విస్తరించి ఉంది.

Quick Memory

అక్షాంశాలు → 12° – 19° N

రేఖాంశాలు → 76° – 84° E

కర్కట రేఖ ఆంధ్రప్రదేశ్ గుండా వెళుతుందా?

లేదు.

కర్కట రేఖ సుమారుగా 23½° ఉత్తర అక్షాంశం వద్ద ఉంటుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ మొత్తం దీనికి దక్షిణంగా ఉంది.

కాబట్టి:

కర్కట రేఖ ఆంధ్రప్రదేశ్ గుండా వెళ్లదు.

Statement-based MCQsలో ఇది ముఖ్యమైన అంశం.

ఆంధ్రప్రదేశ్ విస్తీర్ణం

ఆంధ్రప్రదేశ్ మొత్తం భౌగోళిక విస్తీర్ణం:

1,62,970 చ.కి.మీ.

భారతదేశ మొత్తం భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ వాటా సుమారుగా:

4.87%

విస్తీర్ణం పరంగా భారతదేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానం:

7వ స్థానం

APPSC Quick Fact

విస్తీర్ణం → 1,62,970 చ.కి.మీ.

దేశ విస్తీర్ణంలో వాటా → 4.87%

స్థానం → 7వ స్థానం

విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా

మీరు అందించిన 2026 మెటీరియల్ ప్రకారం విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా:

YSR కడప జిల్లా – 11,228 చ.కి.మీ.

అత్యధిక విస్తీర్ణం కలిగిన కొన్ని జిల్లాలు:

YSR కడప → 11,228 చ.కి.మీ.

SPSR నెల్లూరు → 10,441 చ.కి.మీ.

అనంతపురం → 10,205 చ.కి.మీ.

మార్కాపురం → 10,035 చ.కి.మీ.

పరీక్షకు

అతిపెద్ద జిల్లా → YSR కడప

విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా

2026 మెటీరియల్ ప్రకారం:

విశాఖపట్నం – 1,048 చ.కి.మీ.

అతి చిన్న విస్తీర్ణం కలిగిన జిల్లాగా పేర్కొనబడింది.

ముఖ్యమైన Pair

అతిపెద్ద జిల్లా → YSR కడప

అతి చిన్న జిల్లా → విశాఖపట్నం

ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా

2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా, ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్ భౌగోళిక ప్రాంతానికి సంబంధించిన జనాభా సుమారుగా:

4.95 కోట్లు

జనాభా పరంగా దేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానం:

10వ స్థానం

గ్రామీణ – పట్టణ జనాభా

ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభాలో:

గ్రామీణ జనాభా → 70.53%

పట్టణ జనాభా → 29.47%

సులభంగా గుర్తుంచుకోవడానికి

AP Population ≈ 70% Rural + 30% Urban

ఆంధ్రప్రదేశ్ జనసాంద్రత

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ జనసాంద్రత:

చ.కి.మీ.కు 304 మంది

అదే సమయంలో భారతదేశ సగటు:

చ.కి.మీ.కు 382 మంది

అందువల్ల:

ఆంధ్రప్రదేశ్ జనసాంద్రత < భారతదేశ సగటు జనసాంద్రత

అత్యధిక జనసాంద్రత

మీరు అందించిన మెటీరియల్ ప్రకారం:

విశాఖపట్నం – అత్యధిక జనసాంద్రత

అత్యల్ప జనసాంద్రత

అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా – అత్యల్ప జనసాంద్రత

APPSC Exam Pair

Highest Density → విశాఖపట్నం

Lowest Density → అల్లూరి సీతారామరాజు

ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత:

67.35%

భారతదేశ అక్షరాస్యత:

72.98%

అందువల్ల జాతీయ సగటుతో పోలిస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత తక్కువగా ఉంది.

మహిళా అక్షరాస్యత

2001 → 52.72%

2011 → 59.96%

పరీక్షకు ముఖ్యమైన Pair

AP Literacy → 67.35%

India Literacy → 72.98%

ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిపాలనా విభాగాలు – 2026

మీరు అందించిన తాజా మెటీరియల్ ప్రకారం:

జిల్లాలు → 28

రెవెన్యూ డివిజన్లు → 82

మండలాలు → 686

గ్రామాలు → సుమారు 17.7 వేలు

ఈ సంఖ్యలపై APPSCలో నేరుగా ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంటుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దు రాష్ట్రాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సరిహద్దులుగా ఉన్న రాష్ట్రాలు:

ఒడిశా

ఛత్తీస్‌గఢ్

తెలంగాణ

కర్ణాటక

తమిళనాడు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు తూర్పున:

బంగాళాఖాతం

ఉంది.

Map-based Questions కోసం

ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దులు, పొరుగు రాష్ట్రాలు మరియు తీరప్రాంత జిల్లాలను మ్యాప్‌తో కలిపి చదవడం మంచిది.

రాయలసీమ ప్రాంతం

రాయలసీమ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ముఖ్యమైన భౌగోళిక ప్రాంతం.

మీరు అందించిన పునర్వ్యవస్థీకరించిన జిల్లా సమాచారం ప్రకారం రాయలసీమ ప్రాంతంలో:

అనంతపురం

శ్రీ సత్యసాయి

కర్నూలు

నంద్యాల

YSR కడప

అన్నమయ్య

చిత్తూరు

తిరుపతి

జిల్లాలు ఉన్నాయి.

రాయలసీమలో విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా

YSR కడప – 11,228 చ.కి.మీ.

రాయలసీమలో విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా

చిత్తూరు – 6,702 చ.కి.మీ.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతం – CRDA

అమరావతి రాజధాని ప్రాంతానికి సంబంధించి Capital Region Development Authority (CRDA) ముఖ్యమైనది.

CRDAను:

2014లో

ఏర్పాటు చేశారు.

మీ స్టడీ మెటీరియల్ ప్రకారం:

CRDA ప్రాంత విస్తీర్ణం → సుమారు 8,603.32 చ.కి.మీ.

అమరావతి రాజధాని నగర విస్తీర్ణం → సుమారు 217.23 చ.కి.మీ.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చిహ్నాలు

APPSCలో రాష్ట్ర చిహ్నాలపై నేరుగా ప్రశ్నలు రావచ్చు.

రాష్ట్ర అధికార భాష → తెలుగు

రాష్ట్ర జంతువు → కృష్ణ జింక

రాష్ట్ర పక్షి → రామచిలుక

రాష్ట్ర వృక్షం → వేప

రాష్ట్ర పుష్పం → మల్లె

రాష్ట్ర పండు → మామిడి

రాష్ట్ర క్రీడ → కబడ్డీ

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గేయం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన ప్రసిద్ధ రాష్ట్ర గేయం:

“మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ”

దీనిని రచించినవారు:

శంకరంబాడి సుందరాచారి

APPSC పరీక్షకు అత్యంత ముఖ్యమైన విషయాలు

ఈ Topic నుంచి ముందుగా ఈ విషయాలను గుర్తుంచుకోండి:

1953 అక్టోబర్ 1 → ఆంధ్ర రాష్ట్ర అవతరణ

1956 నవంబర్ 1 → ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ

2014 జూన్ 2 → రాష్ట్ర విభజన

2022 ఏప్రిల్ 4 → 26 జిల్లాల ఏర్పాటు

2026 మెటీరియల్ → 28 జిల్లాలు

1,62,970 చ.కి.మీ. → రాష్ట్ర విస్తీర్ణం

4.87% → భారత విస్తీర్ణంలో AP వాటా

7వ స్థానం → విస్తీర్ణం పరంగా

12°41′ N – 19°07′ N → అక్షాంశాలు

76°50′ E – 84°40′ E → రేఖాంశాలు

4.95 కోట్లు → జనాభా

304 → జనసాంద్రత

67.35% → అక్షరాస్యత

82 → రెవెన్యూ డివిజన్లు

686 → మండలాలు

YSR కడప → విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా

విశాఖపట్నం → విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా

APPSC Geography MCQs in Telugu

1. ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఎప్పుడు ఏర్పడింది?

A) 1956 నవంబర్ 1
B) 1953 అక్టోబర్ 1
C) 2014 జూన్ 2
D) 2022 ఏప్రిల్ 4

సమాధానం: B) 1953 అక్టోబర్ 1

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఎప్పుడు ఏర్పడింది?

A) 1953 అక్టోబర్ 1
B) 1956 నవంబర్ 1
C) 1956 అక్టోబర్ 1
D) 2014 జూన్ 2

సమాధానం: B) 1956 నవంబర్ 1

3. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఎప్పుడు ఏర్పడింది?

A) 2014 జూన్ 1
B) 2014 జూన్ 2
C) 2014 జూలై 2
D) 2014 ఆగస్టు 2

సమాధానం: B) 2014 జూన్ 2

4. 2014 రాష్ట్ర విభజన అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్ని జిల్లాలు ఉండేవి?

A) 10
B) 13
C) 23
D) 26

సమాధానం: B) 13

5. 2022 పునర్వ్యవస్థీకరణ అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జిల్లాల సంఖ్య ఎంత?

A) 13
B) 23
C) 26
D) 28

సమాధానం: C) 26

6. ఆంధ్రప్రదేశ్ మొత్తం భౌగోళిక విస్తీర్ణం ఎంత?

A) 1,42,970 చ.కి.మీ.
B) 1,52,970 చ.కి.మీ.
C) 1,62,970 చ.కి.మీ.
D) 1,72,970 చ.కి.మీ.

సమాధానం: C) 1,62,970 చ.కి.మీ.

7. భారతదేశ మొత్తం విస్తీర్ణంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ వాటా ఎంత?

A) 3.87%
B) 4.87%
C) 5.87%
D) 6.87%

సమాధానం: B) 4.87%

8. మీ 2026 మెటీరియల్ ప్రకారం విస్తీర్ణంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అతిపెద్ద జిల్లా ఏది?

A) అనంతపురం
B) SPSR నెల్లూరు
C) YSR కడప
D) కర్నూలు

సమాధానం: C) YSR కడప

9. విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా ఏది?

A) విశాఖపట్నం
B) గుంటూరు
C) కృష్ణా
D) పశ్చిమ గోదావరి

సమాధానం: A) విశాఖపట్నం

10. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు తూర్పున ఉన్న జలభాగం ఏది?

A) అరేబియా సముద్రం
B) బంగాళాఖాతం
C) హిందూ మహాసముద్రం
D) మన్నార్ సింధుశాఖ

సమాధానం: B) బంగాళాఖాతం

11. కింది వాటిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ గుండా వెళ్లనిది ఏది?

A) కృష్ణా నది
B) గోదావరి నది
C) తూర్పు కనుమలు
D) కర్కట రేఖ

సమాధానం: D) కర్కట రేఖ

12. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ జనసాంద్రత ఎంత?

A) 204
B) 304
C) 382
D) 404

సమాధానం: B) చ.కి.మీ.కు 304 మంది

13. ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత శాతం ఎంత?

A) 59.96%
B) 62.07%
C) 67.35%
D) 72.98%

సమాధానం: C) 67.35%

14. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన జిల్లా ఏది?

A) YSR కడప
B) విశాఖపట్నం
C) అనంతపురం
D) కర్నూలు

సమాధానం: B) విశాఖపట్నం

15. అత్యల్ప జనసాంద్రత కలిగిన జిల్లా ఏది?

A) అల్లూరి సీతారామరాజు
B) విశాఖపట్నం
C) నెల్లూరు
D) తిరుపతి

సమాధానం: A) అల్లూరి సీతారామరాజు

Statement Based MCQ

కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఆంధ్ర రాష్ట్రం 1953లో ఏర్పడింది.
2. ఆంధ్రప్రదేశ్ 1956లో ఏర్పడింది.
3. తెలంగాణ 2014లో ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది.
4. 2022లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను 26 జిల్లాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరించారు.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2, 3 మరియు 4 మాత్రమే
D) 1, 2, 3 మరియు 4

సమాధానం: D) 1, 2, 3 మరియు 4

APPSC Quick Revision Trick

ఈ Topic మొత్తం గుర్తుంచుకోవడానికి మొదట ఈ sequence నేర్చుకోండి:

1953 → 1956 → 2014 → 2022 → 2026

అంటే:

ఆంధ్ర రాష్ట్రం → ఆంధ్రప్రదేశ్ → రాష్ట్ర విభజన → 26 జిల్లాలు → 28 జిల్లాల తాజా మెటీరియల్

Numbers కోసం:

1,62,970 → 4.87% → 7వ స్థానం

Administration కోసం:

28 → 82 → 686

అంటే:

28 జిల్లాలు → 82 రెవెన్యూ డివిజన్లు → 686 మండలాలు

అదనపు నోట్స్:

1. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఏర్పాటు – మరికొన్ని ముఖ్యాంశాలు

భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల ఏర్పాటు చరిత్రలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

1953 అక్టోబర్ 1న మద్రాస్ రాష్ట్రం నుంచి తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలను వేరు చేసి ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేశారు.

ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి తొలి రాజధాని కర్నూలు.

1956లో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ అనంతరం హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో విలీనం చేసి 1956 నవంబర్ 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు చేశారు.

2014లో ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ప్రకారం రాష్ట్ర విభజన జరిగి, 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది.

APPSC Chronology

1953 అక్టోబర్ 1 → ఆంధ్ర రాష్ట్రం

1956 నవంబర్ 1 → ఆంధ్రప్రదేశ్

2014 జూన్ 2 → తెలంగాణ ఏర్పాటు / ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన

2022 ఏప్రిల్ 4 → 26 జిల్లాల వ్యవస్థ అమలు

2026 → అందించిన తాజా మెటీరియల్ ప్రకారం 28 జిల్లాలు

Exam Alert

ఆంధ్ర రాష్ట్రం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఒకటి కాదు.

ప్రశ్నలో Andhra State అని ఉంటే → 1953

Andhra Pradesh అని ఉంటే → 1956

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల సంఖ్య – Historical Evolution

జిల్లాల సంఖ్యకు సంబంధించిన ప్రశ్నలలో సంవత్సరం చాలా ముఖ్యం.

కాలం	జిల్లాల సంఖ్య
1953లో ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటు సమయంలో	11
2014 విభజన అనంతరం	13
2022 పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత	26
2026 సమకాలీన మెటీరియల్ ప్రకారం	28

1953లో ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు మద్రాస్ రాష్ట్రం నుంచి 11 జిల్లాలు ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోకి వచ్చాయి.

తరువాత జిల్లాల ఏర్పాటు, విభజనల కారణంగా వాటి సంఖ్య పెరిగింది.

3. కొత్త జిల్లాలు – 2026 Update

మీ మెటీరియల్‌లో 2026 పరిపాలనా మార్పులకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

మార్కాపురం జిల్లా

ప్రకాశం జిల్లాలోని పశ్చిమ ప్రాంతాన్ని విడదీసి మార్కాపురం కేంద్రంగా కొత్త జిల్లా ఏర్పాటు చేసినట్లు మెటీరియల్ పేర్కొంటుంది.

అమలులోకి వచ్చిన తేదీ → 1 ఏప్రిల్ 2026

విస్తీర్ణం:

10,035 చ.కి.మీ.

మెటీరియల్ ప్రకారం ఇది విస్తీర్ణంలో రాష్ట్రంలోని పెద్ద జిల్లాలలో ఒకటి.

పోలవరం జిల్లా

అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని రంపచోడవరం మరియు చింతూరు రెవెన్యూ డివిజన్లను కలిపి పోలవరం జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినట్లు పాఠ్యాంశం పేర్కొంటుంది.

ప్రధాన కేంద్రం:

రంపచోడవరం

అమలులోకి వచ్చిన తేదీ:

2 ఏప్రిల్ 2026

విస్తీర్ణం:

6,700 చ.కి.మీ.

అత్యంత ముఖ్యమైన Sequence

13 → 26 → 28

2014 → 13

2022 → 26

2026 → 28

4. ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిపాలనా సమాచారం – 2026

మీ మెటీరియల్‌లో ఇచ్చిన తాజా summary:

అంశం	సంఖ్య
జిల్లాలు	28
రెవెన్యూ డివిజన్లు	82
మండలాలు	686
గ్రామాలు	సుమారు 17.7 వేలు

దేశంలో మొత్తం జిల్లాల సంఖ్యను మెటీరియల్ సుమారు 800గా పేర్కొంటుంది.

అత్యధిక జిల్లాలు కలిగిన రాష్ట్రంగా:

ఉత్తరప్రదేశ్ – 75

అతి తక్కువ జిల్లాలు కలిగిన రాష్ట్రంగా:

గోవా – 2

అని మెటీరియల్‌లో పేర్కొన్నారు.

5. ఆంధ్రప్రదేశ్ విస్తీర్ణం – District Ranking

ఆంధ్రప్రదేశ్ మొత్తం విస్తీర్ణం:

1,62,970 చ.కి.మీ.

భారతదేశ మొత్తం భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో:

4.87%

విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లాలు

Rank	జిల్లా	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ.)
1	YSR కడప	11,228
2	SPSR నెల్లూరు	10,441
3	అనంతపురం	10,205
4	మార్కాపురం	10,035

విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లాలు

Rank	జిల్లా	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ.)
1	విశాఖపట్నం	1,048
2	డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ	1,684.92
3	పశ్చిమ గోదావరి	2,178.4
4	గుంటూరు	2,443

Memory Pair

Largest → YSR కడప – 11,228

Smallest → విశాఖపట్నం – 1,048

6. జనాభా పరంగా జిల్లాల Ranking

2011 జనాభా గణాంకాలను పునర్వ్యవస్థీకరించిన జిల్లా సరిహద్దులకు అనుగుణంగా మెటీరియల్‌లో చూపించారు.

అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లాలు

Rank	జిల్లా	జనాభా (లక్షల్లో)
1	SPSR నెల్లూరు	24.697
2	కర్నూలు	22.72
3	అనంతపురం	22.41
4	తిరుపతి	22.40

అత్యల్ప జనాభా కలిగిన జిల్లాలు

Rank	జిల్లా	జనాభా (లక్షల్లో)
1	అల్లూరి సీతారామరాజు	6.04
2	పార్వతీపురం మన్యం	9.25
3	పోలవరం	9.54
4	మార్కాపురం	11.42

Exam Pair

అత్యధిక జనాభా → SPSR నెల్లూరు

అత్యల్ప జనాభా → అల్లూరి సీతారామరాజు

7. జనసాంద్రత – ముఖ్యమైన సమాచారం

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం:

భారతదేశ జనసాంద్రత → చ.కి.మీ.కు 382 మంది

ఆంధ్రప్రదేశ్ జనసాంద్రత → చ.కి.మీ.కు 304 మంది

అంటే:

AP Population Density < India Population Density

అత్యధిక జనసాంద్రత

విశాఖపట్నం జిల్లా → 1,870 మంది/చ.కి.మీ.

అత్యల్ప జనసాంద్రత

అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా → 101 మంది/చ.కి.మీ.

APPSC Super Pair

Highest Density → విశాఖపట్నం – 1,870

Lowest Density → అల్లూరి సీతారామరాజు – 101

8. గ్రామీణ – పట్టణ జనాభా

ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా:

సుమారు 4.95 కోట్లు

ఇందులో:

గ్రామీణ జనాభా → 70.53%

పట్టణ జనాభా → 29.47%

Memory Trick

70 : 30 ≈ Rural : Urban

APPSCలో percentage interchange చేసి ప్రశ్న అడగవచ్చు.

9. అక్షరాస్యత – Historical Trend

ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత కాలక్రమేణా పెరిగింది.

మెటీరియల్‌లో ఇచ్చిన ముఖ్యమైన figures:

1981 → 29.94%

2001 → 62.07%

2011 → 67.35%

2011లో భారతదేశ అక్షరాస్యత:

72.98%

అందువల్ల:

AP Literacy < National Literacy

మహిళా అక్షరాస్యత

2001 → 52.72%

2011 → 59.96%

ఈ figuresను statement-based questions కోసం గుర్తుంచుకోవాలి.

10. రాయలసీమ – 8 జిల్లాలు

పునర్వ్యవస్థీకరణ అనంతరం మెటీరియల్ ప్రకారం రాయలసీమ ప్రాంతంలోని 8 జిల్లాలు:

1. అనంతపురం

2. శ్రీ సత్యసాయి

3. కర్నూలు

4. నంద్యాల

5. YSR కడప

6. అన్నమయ్య

7. చిత్తూరు

8. తిరుపతి

రాయలసీమ జిల్లా వివరాలు

జిల్లా	విస్తీర్ణం చ.కి.మీ.	2011 జనాభా	రెవెన్యూ డివిజన్లు	మండలాలు
అనంతపురం	10,205	22,41,105	3	31
శ్రీ సత్యసాయి	8,925	18,40,043	5	32
కర్నూలు	7,977	22,71,686	3	27
నంద్యాల	9,681	17,81,777	3	29
YSR కడప	11,228	20,60,654	5	36
అన్నమయ్య	7,951	16,97,308	3	25
చిత్తూరు	6,702	17,65,951	4	28
తిరుపతి	8,827	22,40,984	3	36

రాయలసీమ Superlatives

అత్యధిక విస్తీర్ణం → YSR కడప – 11,228 చ.కి.మీ.

అత్యల్ప విస్తీర్ణం → చిత్తూరు – 6,702 చ.కి.మీ.

అత్యధిక జనాభా → కర్నూలు

అత్యల్ప జనాభా → అన్నమయ్య

అత్యధిక మండలాలు → YSR కడప & తిరుపతి – 36 చొప్పున

11. కోస్తాంధ్ర ప్రాంతం

బంగాళాఖాత తీరాన్ని ఆనుకొని ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాన్ని సాధారణంగా కోస్తాంధ్రగా వ్యవహరిస్తారు.

మీ మెటీరియల్‌లో కోస్తాంధ్రకు సంబంధించిన జిల్లాల Area–Population–Revenue Divisions–Mandals వివరాలు ప్రత్యేక పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి.

కొన్ని ముఖ్యమైన figures:

జిల్లా	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ.)	జనాభా	రెవెన్యూ డివిజన్లు	మండలాలు
శ్రీకాకుళం	4,591	21,91,437	3	30
విజయనగరం	4,124	19,30,811	3	27
విశాఖపట్నం	1,048	19,59,544	2	11
అనకాపల్లి	4,292	17,26,998	3	24
కాకినాడ	3,019	20,92,374	2	21
డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ	1,684	14,53,000	3	19
తూర్పు గోదావరి	2,856	21,00,000	2	22
పశ్చిమ గోదావరి	2,178	17,80,000	3	20
ఏలూరు	6,411	20,02,000	3	27
కృష్ణా	3,773	17,35,079	3	25
NTR	3,316	22,18,591	3	20
గుంటూరు	2,443	20,91,000	2	18
బాపట్ల	2,674	12,10,000	3	20
పల్నాడు	7,298	21,58,000	3	28
ప్రకాశం	7,610	17,55,000	3	28
SPSR నెల్లూరు	10,441	24,69,712	4	38
మార్కాపురం	10,035	11,42,313	2	21

కొత్త/గిరిజన జిల్లాలుగా sourceలో విడిగా చూపించినవి:

పార్వతీపురం మన్యం

అల్లూరి సీతారామరాజు

పోలవరం

12. సముద్ర తీరరేఖ కలిగిన జిల్లాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు బంగాళాఖాతం వెంబడి సుదీర్ఘ తీరరేఖ ఉంది.

మెటీరియల్ ప్రకారం:

సముద్ర తీరరేఖ గల జిల్లాల సంఖ్య – 12

అవి:

శ్రీకాకుళం

విజయనగరం

విశాఖపట్నం

అనకాపల్లి

కాకినాడ

డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ

తూర్పు గోదావరి

పశ్చిమ గోదావరి

కృష్ణా

బాపట్ల

ప్రకాశం

SPSR నెల్లూరు

ముఖ్యమైన విషయం

ఆంధ్రప్రదేశ్ దేశంలో మూడవ పొడవైన సముద్ర తీరరేఖ కలిగిన రాష్ట్రంగా మెటీరియల్ పేర్కొంటుంది.

13. అత్యధిక తీరరేఖ కలిగిన జిల్లా

మీ మెటీరియల్‌లో:

శ్రీకాకుళం → అత్యధిక పొడవైన తీరరేఖ కలిగిన జిల్లా

అని పేర్కొన్నారు.

అత్యల్ప పొడవైన తీరరేఖ కలిగిన జిల్లాగా:

పశ్చిమ గోదావరి

పేర్కొనబడింది.

Memory

Longest Coast → శ్రీకాకుళం

Shortest Coast → పశ్చిమ గోదావరి

14. Landlocked Districts – భూపరివేష్టిత జిల్లాలు

సముద్ర తీరాన్ని తాకకుండా పూర్తిగా భూభాగంతో చుట్టుముట్టబడిన జిల్లాలను Landlocked districts / భూపరివేష్టిత జిల్లాలుగా పరిగణిస్తారు.

మీ sourceలో ఈ అంశాన్ని ప్రత్యేకంగా ఇచ్చారు.

APPSCలో ఎలా అడగవచ్చు?

“కింది వాటిలో భూపరివేష్టిత జిల్లా ఏది?”

“కింది జిల్లాలలో సముద్ర తీరరేఖ లేనిది ఏది?”

“కింది జిల్లాలలో ఇతర రాష్ట్రాలతో మాత్రమే సరిహద్దు కలిగినది ఏది?”

వంటి ప్రశ్నలు రావచ్చు.

15. ఇతర రాష్ట్రాలతో సరిహద్దు – ముఖ్యమైన జిల్లాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఐదు రాష్ట్రాలతో భూసరిహద్దు ఉంది:

ఒడిశా

ఛత్తీస్‌గఢ్

తెలంగాణ

కర్ణాటక

తమిళనాడు

ఒడిశాతో

ఉత్తర ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని:

శ్రీకాకుళం

పార్వతీపురం మన్యం

అల్లూరి సీతారామరాజు

ప్రాంతాలు ముఖ్యమైనవి.

కర్ణాటకతో

రాయలసీమలో:

కర్నూలు

అనంతపురం

శ్రీ సత్యసాయి

ప్రాంతాలు ముఖ్యమైనవి.

తమిళనాడుతో

దక్షిణ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో:

చిత్తూరు

తిరుపతి

ప్రధానంగా గుర్తుంచుకోవాలి.

Exam Tip

Border districtsను textగా మాత్రమే కాకుండా AP Mapలో గుర్తుపెట్టుకోవడం ఉత్తమం.

16. ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలతో సరిహద్దు

మీ sourceలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలతో సరిహద్దు పంచుకునే జిల్లాలు ప్రత్యేక exam pointగా ఉన్నాయి.

ఇలాంటి ప్రశ్నలలో:

“ఏ జిల్లా రెండు రాష్ట్రాలతో సరిహద్దు కలిగి ఉంది?”

“కింది జిల్లాలలో మూడు వైపులా ఇతర రాష్ట్రాలకు సమీపంగా ఉన్నది ఏది?”

వంటి map-based combinations ఇవ్వవచ్చు.

ఈ అంశంలో district reorganisation వల్ల boundaries మారే అవకాశం ఉన్నందున ప్రశ్నలో ఇచ్చిన సంవత్సరం/notification ఆధారంగా answer చేయాలి.

17. పోలవరం జిల్లాకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం

2026 updateలో పోలవరం ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన జిల్లా.

పోలవరం జిల్లాలో:

చింతూరు

కూనవరం

వరరామచంద్రాపురం

భద్రాచలం (పాక్షికంగా సూచించిన సరిహద్దు ప్రాంత సందర్భం)

వంటి ప్రాంతాలకు సంబంధించిన interstate-border questionsకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.

అందువల్ల పోలవరం జిల్లాను AP Map-based Current Geographyలో ప్రత్యేకంగా చదవాలి.

18. ఆంధ్రప్రదేశ్ భౌగోళిక విభజన

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ప్రాంతీయంగా ప్రధానంగా:

1. రాయలసీమ

2. కోస్తాంధ్ర

అనే రెండు ప్రధాన ప్రాంతాలుగా అధ్యయనం చేయవచ్చు.

రాష్ట్ర విభజనకు ముందు ఉపయోగించిన “ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడు ప్రాంతాలు” అనే classificationను ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు యథాతథంగా వర్తింపజేయకూడదు.

19. అమరావతి – CRDA

అమరావతి నిర్మాణం కోసం CRDA – Capital Region Development Authority ఏర్పాటు చేశారు.

CRDA ఏర్పాటు:

30 డిసెంబర్ 2014

మెటీరియల్‌లో CRDA ప్రధాన కార్యాలయం అమరావతిలో ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు.

CRDA Area

8,603.32 చ.కి.మీ.

Amaravati Capital City Area

217.23 చ.కి.మీ.

ఈ రెండు figuresను interchange చేసి MCQ అడిగే అవకాశం ఉంది.

Memory

CRDA → 8,603.32

Capital City → 217.23

20. “The Sunrise State”

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ప్రచార పరంగా:

“The Sunrise State”

అనే పేరుతో కూడా పేర్కొన్నారు.

అమరావతిని:

“The People's Capital”

అనే brandingతో ప్రచారం చేసినట్లు sourceలో ఉంది.

ఇవి conventional geographical facts కంటే current affairs / state branding తరహా one-linersగా చదవాలి.

21. ఆంధ్రప్రదేశ్ పేరుకు సంబంధించిన చారిత్రక నేపథ్యం

“ఆంధ్ర” అనే పదానికి చాలా పురాతన చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది.

ఆంధ్రుల ప్రస్తావన ప్రాచీన భారతీయ సాహిత్యం మరియు చారిత్రక ఆధారాలలో కనిపిస్తుంది.

“ఆంధ్రప్రదేశ్” అనే పేరు:

ఆంధ్ర + ప్రదేశ్

అనే రెండు పదాల కలయికగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

“ప్రదేశ్” అంటే ప్రాంతం / territory అనే భావన.

ఈ భాగం నుంచి సాధారణంగా direct MCQs కంటే Andhra History + Geography integration questions రావచ్చు.

22. Andhra Pradesh Geography Superlatives – One Look Revision

అంశం	సమాధానం
విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా	YSR కడప
విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా	విశాఖపట్నం
అత్యధిక జనాభా	SPSR నెల్లూరు
అత్యల్ప జనాభా	అల్లూరి సీతారామరాజు
అత్యధిక జనసాంద్రత	విశాఖపట్నం
అత్యల్ప జనసాంద్రత	అల్లూరి సీతారామరాజు
రాయలసీమలో అతిపెద్ద జిల్లా	YSR కడప
రాయలసీమలో అతి చిన్న జిల్లా	చిత్తూరు
అత్యధిక తీరరేఖ కలిగిన జిల్లా	శ్రీకాకుళం
అత్యల్ప తీరరేఖ కలిగిన జిల్లా	పశ్చిమ గోదావరి
2026 జిల్లాల సంఖ్య	28
రెవెన్యూ డివిజన్లు	82
మండలాలు	686

23. APPSC Exam Trap Points

Trap 1

1953 → ఆంధ్ర రాష్ట్రం

1956 → ఆంధ్రప్రదేశ్

Trap 2

2014 → 13 జిల్లాల ఆంధ్రప్రదేశ్

2022 → 26 జిల్లాలు

2026 source update → 28 జిల్లాలు

Trap 3

Largest Area → YSR కడప

కానీ

Highest Population → SPSR నెల్లూరు

Trap 4

Smallest Area → విశాఖపట్నం

అయితే అదే:

Highest Population Density → విశాఖపట్నం

Trap 5

Lowest Population → అల్లూరి సీతారామరాజు

అదే జిల్లా:

Lowest Population Density → అల్లూరి సీతారామరాజు

Trap 6

AP Density → 304

India Density → 382

Trap 7

AP Literacy → 67.35%

India Literacy → 72.98%

24. Additional APPSC Practice MCQs

1. 1953లో ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు ఎన్ని జిల్లాలు ఉండేవి?

A) 9
B) 10
C) 11
D) 13

సమాధానం: C) 11

2. 2022లో ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల సంఖ్య ఎంతకు పెరిగింది?

A) 23
B) 25
C) 26
D) 28

సమాధానం: C) 26

3. 2026 మెటీరియల్ ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం జిల్లాలు?

A) 26
B) 27
C) 28
D) 29

సమాధానం: C) 28

4. విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా ఏది?

A) అనంతపురం
B) SPSR నెల్లూరు
C) YSR కడప
D) మార్కాపురం

సమాధానం: C) YSR కడప

5. విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా?

A) గుంటూరు
B) విశాఖపట్నం
C) పశ్చిమ గోదావరి
D) కోనసీమ

సమాధానం: B) విశాఖపట్నం

6. అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లా?

A) విశాఖపట్నం
B) కర్నూలు
C) SPSR నెల్లూరు
D) అనంతపురం

సమాధానం: C) SPSR నెల్లూరు

7. అత్యల్ప జనాభా కలిగిన జిల్లా?

A) పోలవరం
B) మార్కాపురం
C) అల్లూరి సీతారామరాజు
D) పార్వతీపురం మన్యం

సమాధానం: C) అల్లూరి సీతారామరాజు

8. అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన జిల్లా?

A) విశాఖపట్నం
B) SPSR నెల్లూరు
C) గుంటూరు
D) కృష్ణా

సమాధానం: A) విశాఖపట్నం

9. అత్యల్ప జనసాంద్రత కలిగిన జిల్లా?

A) YSR కడప
B) అల్లూరి సీతారామరాజు
C) అనంతపురం
D) పోలవరం

సమాధానం: B) అల్లూరి సీతారామరాజు

10. రాయలసీమలో విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద జిల్లా?

A) అనంతపురం
B) కర్నూలు
C) YSR కడప
D) నంద్యాల

సమాధానం: C) YSR కడప

11. రాయలసీమలో విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న జిల్లా?

A) చిత్తూరు
B) అన్నమయ్య
C) కర్నూలు
D) శ్రీ సత్యసాయి

సమాధానం: A) చిత్తూరు

12. మెటీరియల్ ప్రకారం సముద్ర తీరరేఖ కలిగిన జిల్లాల సంఖ్య?

A) 9
B) 10
C) 11
D) 12

సమాధానం: D) 12

13. అత్యధిక పొడవైన తీరరేఖ కలిగిన జిల్లా?

A) SPSR నెల్లూరు
B) శ్రీకాకుళం
C) ప్రకాశం
D) కాకినాడ

సమాధానం: B) శ్రీకాకుళం

14. అత్యల్ప తీరరేఖ కలిగిన జిల్లా?

A) పశ్చిమ గోదావరి
B) విశాఖపట్నం
C) బాపట్ల
D) కృష్ణా

సమాధానం: A) పశ్చిమ గోదావరి

15. CRDA విస్తీర్ణం సుమారుగా ఎంత?

A) 217.23 చ.కి.మీ.
B) 1,620 చ.కి.మీ.
C) 8,603.32 చ.కి.మీ.
D) 11,228 చ.కి.మీ.

సమాధానం: C) 8,603.32 చ.కి.మీ.

25. చివరి 30-Second Revision

1953 → ఆంధ్ర రాష్ట్రం

1956 → ఆంధ్రప్రదేశ్

2014 → విభజన → 13 జిల్లాలు

2022 → 26 జిల్లాలు

2026 → 28 జిల్లాలు

1,62,970 చ.కి.మీ. → AP విస్తీర్ణం

4.87% → భారత విస్తీర్ణంలో వాటా

YSR కడప → Largest Area

విశాఖపట్నం → Smallest Area + Highest Density

SPSR నెల్లూరు → Highest Population

అల్లూరి సీతారామరాజు → Lowest Population + Lowest Density

304 → AP Density

67.35% → AP Literacy

82 → Revenue Divisions

686 → Mandals

12 → Coastal Districts

శ్రీకాకుళం → Longest District Coastline

Advertisemtnt