శాతవాహనుల కళలు మరియు వాస్తు శిల్పం (Art and Architecture of Satavahanas)

శాతవాహనుల కళలు మరియు వాస్తు శిల్పం
(Art and Architecture of Satavahanas)

పరిచయం

• శాతవాహనుల కాలం ఆంధ్రదేశ కళా, సాంస్కృతిక చరిత్రలో స్వర్ణయుగంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

• ముఖ్యంగా బౌద్ధమత ప్రభావంతో శిల్పకళ, వాస్తు కళ, చిత్రకళ అభివృద్ధి చెందాయి.

• స్తూపాలు, చైత్యాలు, విహారాలు, గుహాల నిర్మాణం ఈ కాలంలో విశేషంగా జరిగింది.

• అమరావతి కళా పాఠశాల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

అమరావతి కళా పాఠశాల

• శాతవాహనుల కాలంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ కళా కేంద్రం.

• దీనిని "అమరావతి స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్" అంటారు.

• తెల్లని సున్నపురాయితో శిల్పాలను చెక్కారు.

• బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాలను శిల్పాలలో చిత్రీకరించారు.

• శిల్పాలలో సౌందర్యం, చలనశీలత, సహజత్వం కనిపిస్తాయి.

అమరావతి స్తూపం

• శాతవాహనుల కాలంలోని గొప్ప బౌద్ధ కట్టడం.

• కృష్ణా నది తీరంలో నిర్మించబడింది.

• బౌద్ధమత ప్రచారానికి ప్రధాన కేంద్రంగా నిలిచింది.

• శిల్పకళా సంపదకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

స్తూపాలు

శాతవాహనుల కాలంలో నిర్మించిన ముఖ్య స్తూపాలు:

• అమరావతి స్తూపం

• భట్టిప్రోలు స్తూపం

• ఘంటశాల స్తూపం

• జగ్గయ్యపేట స్తూపం

స్తూపాల లక్షణాలు

• బుద్ధుని అవశేషాలను భద్రపరచడానికి నిర్మించేవారు.

• బౌద్ధ ఆరాధనా కేంద్రాలుగా ఉపయోగించేవారు.

చైత్యాలు

• బౌద్ధ ప్రార్థనా మందిరాలను చైత్యాలు అంటారు.

• రాతిని తొలిచి నిర్మించేవారు.

ప్రధాన చైత్యాలు

• గుంటుపల్లి చైత్యాలు

• కార్లే చైత్యం

• భాజా చైత్యం

విహారాలు

• బౌద్ధ భిక్షువులు నివసించే కేంద్రాలు.

• విద్యా కేంద్రాలుగా కూడా ఉపయోగించేవారు.

ప్రధాన విహారాలు

• అమరావతి

• నాగార్జునకొండ

• గుంటుపల్లి

గుహా నిర్మాణాలు

• రాతిని తొలిచి గుహలను నిర్మించారు.

• భిక్షువుల నివాసానికి ఉపయోగించేవారు.

• పశ్చిమ దక్కన్ ప్రాంతంలో అనేక గుహలు నిర్మించబడ్డాయి.

శిల్పకళ

• బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాలు

• జాతక కథలు

• సామాజిక జీవనం

• నృత్య, సంగీత దృశ్యాలు

శిల్పాలలో కనిపించే అంశాలు

• ఏనుగులు

• గుర్రాలు

• పద్మాలు

• వృక్షాలు

• మానవ రూపాలు

వాస్తు శిల్పం ప్రత్యేకతలు

• సున్నపురాయి వినియోగం

• సహజత్వం

• సూక్ష్మ శిల్పాలు

• బౌద్ధ ప్రభావం

• అలంకార శైలి

అమరావతి కళా పాఠశాల Vs గాంధార కళా పాఠశాల

అమరావతి కళా పాఠశాల

• దక్షిణ భారతదేశం

• సున్నపురాయి

• బౌద్ధ ఇతివృత్తాలు

• స్థానిక శైలి

గాంధార కళా పాఠశాల

• వాయువ్య భారతదేశం

• బూడిదరాయి

• గ్రీకు ప్రభావం

• ఇండో-గ్రీకు శైలి

పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు

• శాతవాహనుల ప్రసిద్ధ కళా పాఠశాల → అమరావతి కళా పాఠశాల

• ప్రసిద్ధ స్తూపం → అమరావతి స్తూపం

• బౌద్ధ ప్రార్థనా మందిరం → చైత్యం

• భిక్షువుల నివాసం → విహారం

• ప్రసిద్ధ స్తూపం → భట్టిప్రోలు

• ప్రసిద్ధ స్తూపం → ఘంటశాల

• ప్రసిద్ధ చైత్యం → గుంటుపల్లి

మెమరీ ట్రిక్

"అ-భ-ఘ-జ"

అ → అమరావతి

భ → భట్టిప్రోలు

ఘ → ఘంటశాల

జ → జగ్గయ్యపేట

మరొక ట్రిక్

"స్తూ-చై-వి"

స్తూ → స్తూపం

చై → చైత్యం

వి → విహారం

MCQs (Bit Bank ఆధారంగా)

1. శాతవాహనుల కాలంలో ప్రసిద్ధి చెందిన కళా పాఠశాల ఏది?

A) గాంధార
B) మథుర
C) అమరావతి
D) పాటలీపుత్ర

సమాధానం: C) అమరావతి

2. అమరావతి కళా పాఠశాలలో ప్రధానంగా ఉపయోగించిన రాయి ఏది?

A) గ్రానైట్
B) సున్నపురాయి
C) పాలరాయి
D) బసాల్ట్

సమాధానం: B) సున్నపురాయి

3. బౌద్ధ ప్రార్థనా మందిరాన్ని ఏమంటారు?

A) విహారం
B) స్తూపం
C) చైత్యం
D) గోపురం

సమాధానం: C) చైత్యం

4. బౌద్ధ భిక్షువుల నివాస కేంద్రాన్ని ఏమంటారు?

A) చైత్యం
B) విహారం
C) స్తూపం
D) ఆలయం

సమాధానం: B) విహారం

5. క్రింది వాటిలో శాతవాహన కాలపు స్తూపం ఏది?

A) అమరావతి
B) భట్టిప్రోలు
C) ఘంటశాల
D) పైవన్నీ

సమాధానం: D) పైవన్నీ

6. అమరావతి స్తూపం ఏ మతానికి సంబంధించినది?

A) జైనం
B) బౌద్ధం
C) శైవం
D) వైష్ణవం

సమాధానం: B) బౌద్ధం

7. గుంటుపల్లి దేనికి ప్రసిద్ధి?

A) కోట
B) చైత్యాలు
C) రాజభవనం
D) దేవాలయం

సమాధానం: B) చైత్యాలు

8. అమరావతి కళా పాఠశాల ప్రధానంగా ఏ మత ప్రభావంతో అభివృద్ధి చెందింది?

A) జైనం
B) బౌద్ధం
C) శైవం
D) వైష్ణవం

సమాధానం: B) బౌద్ధం

9. జాతక కథలను శిల్పాలలో చిత్రించిన కళా పాఠశాల ఏది?

A) గాంధార
B) మథుర
C) అమరావతి
D) నాగార్జునకొండ

సమాధానం: C) అమరావతి

10. శాతవాహనుల కళా, వాస్తు వైభవానికి ప్రతీకగా పరిగణించబడేది ఏది?

A) భట్టిప్రోలు స్తూపం
B) ఘంటశాల స్తూపం
C) అమరావతి స్తూపం
D) గుంటుపల్లి చైత్యం

సమాధానం: C) అమరావతి స్తూపం

PYQ ఫోకస్

• అమరావతి కళా పాఠశాల

• అమరావతి స్తూపం

• భట్టిప్రోలు స్తూపం

• ఘంటశాల స్తూపం

• గుంటుపల్లి చైత్యాలు

• స్తూపం, చైత్యం, విహారం తేడాలు

• బౌద్ధ ప్రభావం

• సున్నపురాయి శిల్పాలు

Advertisemtnt