శాతవాహనుల కాలంలోని సమాజం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థ (Society and Economy of Satavahanas)

సమాజం (Society)

వర్ణ వ్యవస్థ

• శాతవాహనుల కాలంలో చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థ అమలులో ఉండేది.

• బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు ప్రధాన వర్ణాలు.

• గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి వర్ణ వ్యవస్థను పరిరక్షించినట్లు నాసిక్ శాసనం తెలియజేస్తుంది.

కుటుంబ వ్యవస్థ

• ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రాచుర్యంలో ఉండేది.

• కుటుంబానికి పెద్దవాడు నాయకత్వం వహించేవాడు.

స్త్రీల స్థానం

• శాతవాహన కాలంలో స్త్రీలకు గౌరవప్రదమైన స్థానం ఉండేది.

• కొంతవరకు మాతృనామ ప్రాధాన్యం కనిపిస్తుంది.

• గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, వశిష్ఠీపుత్ర పులుమావి వంటి పేర్లలో తల్లి పేరు ఉపయోగించారు.

• గౌతమీ బాలశ్రీ, నాగనిక వంటి మహిళలు ప్రముఖులు.

మత పరిస్థితులు

• బ్రాహ్మణ మతం అభివృద్ధి చెందింది.

• అశ్వమేధ, రాజసూయ వంటి యాగాలు నిర్వహించారు.

• బౌద్ధమతం కూడా విస్తరించింది.

• అమరావతి, నాగార్జునకొండ ప్రాంతాలు బౌద్ధ కేంద్రాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

• జైనమతం కూడా కొంత ప్రాచుర్యంలో ఉండేది.

భాష మరియు సాహిత్యం

• ప్రాకృతం అధికార భాష.

• హాలుడు రచించిన గాథాసప్తశతి ప్రసిద్ధ గ్రంథం.

• సంస్కృత భాష కూడా అభివృద్ధి చెందింది.

కళలు

• అమరావతి కళా పాఠశాల ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందింది.

• స్తూపాలు, చైత్యాలు, విహారాలు నిర్మించబడ్డాయి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ (Economy)

వ్యవసాయం

• వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తి.

• వరి, గోధుమలు, పత్తి, చెరకు పండించేవారు.

• నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లో సాగు ఎక్కువగా ఉండేది.

భూమి ఆదాయం

• భూమి పన్ను ప్రభుత్వ ప్రధాన ఆదాయ వనరు.

• రైతుల నుండి పన్నులు వసూలు చేసేవారు.

పరిశ్రమలు

• నేత పరిశ్రమ

• లోహ పరిశ్రమ

• కుండల తయారీ

• ఆభరణాల తయారీ

వాణిజ్యం

• అంతర్గత మరియు విదేశీ వాణిజ్యం అభివృద్ధి చెందింది.

• రోమన్లతో విస్తృత వాణిజ్యం కొనసాగింది.

• రోమన్ బంగారు నాణేలు దక్కన్ ప్రాంతంలో లభించాయి.

ఎగుమతులు

• పత్తి వస్త్రాలు

• సుగంధ ద్రవ్యాలు

• ముత్యాలు

• రత్నాలు

• దంతం

దిగుమతులు

• బంగారం

• వెండి

• వైన్

• గాజు వస్తువులు

నౌకాశ్రయాలు

• ఘంటశాల

• కట్టుపల్లి ప్రాంతం

• మచిలీపట్నం పరిసర ప్రాంతాలు

నాణేలు

• సీసం, రాగి, వెండి నాణేలను ఉపయోగించారు.

• యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి నాణేలపై ఓడ చిహ్నం కనిపిస్తుంది.

సమాజం Vs ఆర్థిక వ్యవస్థ

సమాజం	ఆర్థిక వ్యవస్థ
వర్ణ వ్యవస్థ	వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తి
స్త్రీలకు గౌరవ స్థానం	భూమి పన్ను ప్రధాన ఆదాయం
బ్రాహ్మణ, బౌద్ధ మతాల అభివృద్ధి	రోమన్లతో వాణిజ్యం
ప్రాకృత భాష	నేత, లోహ పరిశ్రమలు
గాథాసప్తశతి	విదేశీ వాణిజ్యం

మెమరీ ట్రిక్

"వ-స్త్రీ-మ-ప్రా"

వ → వర్ణ వ్యవస్థ
స్త్రీ → స్త్రీలకు గౌరవం
మ → మత సహనం
ప్రా → ప్రాకృత భాష

"వ్య-ప-వా-నా"

వ్య → వ్యవసాయం
ప → పన్నులు
వా → వాణిజ్యం
నా → నాణేలు

MCQs (Bit Bank ఆధారంగా)

1. శాతవాహనుల కాలంలో అధికార భాష ఏది?

A) తెలుగు
B) సంస్కృతం
C) ప్రాకృతం
D) పాళీ

సమాధానం: C) ప్రాకృతం

2. గాథాసప్తశతి రచయిత ఎవరు?

A) నాగార్జునుడు
B) హాలుడు
C) గుణాఢ్యుడు
D) అశ్వఘోషుడు

సమాధానం: B) హాలుడు

3. శాతవాహనుల కాలంలో ప్రధాన వృత్తి ఏది?

A) వాణిజ్యం
B) పరిశ్రమ
C) వ్యవసాయం
D) పశుపోషణ

సమాధానం: C) వ్యవసాయం

4. శాతవాహనుల ప్రధాన ఆదాయ వనరు ఏది?

A) ఉప్పు పన్ను
B) భూమి పన్ను
C) అటవీ ఆదాయం
D) గనుల ఆదాయం

సమాధానం: B) భూమి పన్ను

5. శాతవాహనుల కాలంలో విదేశీ వాణిజ్యం ప్రధానంగా ఏ దేశంతో జరిగింది?

A) చైనా
B) గ్రీస్
C) రోమ్
D) అరేబియా

సమాధానం: C) రోమ్

6. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి పేరులో కనిపించే మాతృనామం ఏది?

A) నాగనిక
B) గౌతమీ
C) దేవసేన
D) వాసిష్ఠి

సమాధానం: B) గౌతమీ

7. అమరావతి ఏ విషయానికి ప్రసిద్ధి?

A) యుద్ధాలు
B) వాణిజ్యం
C) కళా పాఠశాల
D) నౌకాదళం

సమాధానం: C) కళా పాఠశాల

8. శాతవాహనుల కాలంలో అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించిన మతం ఏది?

A) బౌద్ధం
B) జైనం
C) బ్రాహ్మణ మతం
D) శైవం

సమాధానం: C) బ్రాహ్మణ మతం

9. నాణేలపై ఓడ చిహ్నం కలిగిన శాతవాహన రాజు ఎవరు?

A) హాలుడు
B) పులుమావి
C) యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి
D) శిముకుడు

సమాధానం: C) యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి

10. శాతవాహనుల కాలంలో స్త్రీలకు గౌరవ స్థానం ఉందని సూచించే అంశం ఏది?

A) యుద్ధాలు
B) మాతృనామాల వినియోగం
C) పన్నుల విధానం
D) నాణేలు

సమాధానం: B) మాతృనామాల వినియోగం

PYQ ఫోకస్:

• గౌతమీ బాలశ్రీ

• నాగనిక

• గాథాసప్తశతి

• ప్రాకృతం

• రోమన్లతో వాణిజ్యం

• అమరావతి కళా పాఠశాల

• యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి నాణేలు

• మాతృనామ ప్రాధాన్యం.

Advertisemtnt