శాతవాహనుల మూలాలు (Origin of Satavahanas)

 శాతవాహనుల మూలాల గురించి చరిత్రకారులలో ఏకాభిప్రాయం లేదు. పురాణాలు, శాసనాలు, నాణేలు, పురావస్తు ఆధారాల ఆధారంగా పలు సిద్ధాంతాలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి.

1. ఆంధ్ర సిద్ధాంతం (Most Accepted Theory)

• పురాణాలలో శాతవాహనులను "ఆంధ్రులు" లేదా "ఆంధ్ర భృత్యులు" అని పేర్కొన్నారు.
• అందువల్ల వీరు ఆంధ్ర జాతికి చెందిన వారని ఎక్కువ మంది చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడ్డారు.
• శాతవాహనులు ఆంధ్రదేశం నుండి ఎదిగి దక్కన్ ప్రాంతమంతా తమ ఆధిపత్యాన్ని విస్తరించారని ఈ సిద్ధాంతం చెబుతుంది.

2. మహారాష్ట్ర సిద్ధాంతం

• శాతవాహనుల ప్రారంభ రాజధాని ప్రతిష్ఠానపురం (పైఠాన్) మహారాష్ట్రలో ఉంది.
• ప్రారంభ శాసనాలు, నాణేలు మహారాష్ట్ర ప్రాంతంలో ఎక్కువగా లభించాయి.
• అందువల్ల కొందరు చరిత్రకారులు మహారాష్ట్రనే శాతవాహనుల మూలస్థానంగా భావించారు.

3. తెలంగాణ సిద్ధాంతం

• **కోటిలింగాల (జగిత్యాల జిల్లా)**లో సిముకుడు, శాతకర్ణి తదితర ప్రారంభ శాతవాహన రాజుల నాణేలు లభించాయి.
• ఈ పురావస్తు ఆధారాల వల్ల తెలంగాణ ప్రాంతమే శాతవాహనుల తొలి రాజకీయ కేంద్రంగా కొందరు చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు.

4. ఆంధ్ర భృత్యుల సిద్ధాంతం

• పురాణాలలో శాతవాహనులను "ఆంధ్ర భృత్యులు" అని పేర్కొన్నారు.
• "భృత్యులు" అంటే సేవకులు లేదా సామంతులు.
• కొంతమంది చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం శాతవాహనులు మొదట మౌర్యుల సామంతులుగా ఉండి, తరువాత స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని స్థాపించారు

స్థాపకుడు

• సిముకుడు (Simuka) శాతవాహన వంశ స్థాపకుడు.
• మౌర్య సామ్రాజ్య పతనం తరువాత స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
• శాతవాహనుల పాలన సుమారు క్రీ.పూ. 230 నుండి క్రీ.శ. 220 వరకు కొనసాగింది.

APPSC పరీక్షల కోసం గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం

మెమరీ ట్రిక్

"ఆం-మ-తె-భృ"

• ఆం → ఆంధ్ర సిద్ధాంతం
• మ → మహారాష్ట్ర సిద్ధాంతం
• తె → తెలంగాణ సిద్ధాంతం
• భృ → ఆంధ్ర భృత్యుల సిద్ధాంతం

APPSC బిట్స్

1. శాతవాహనులను పురాణాలు ఏమని పేర్కొన్నాయి?
A) చాళుక్యులు
B) ఆంధ్రులు
C) పల్లవులు
D) ఇక్ష్వాకులు

Ans: B) ఆంధ్రులు

2. శాతవాహన వంశ స్థాపకుడు ఎవరు?
A) హాలుడు
B) పులుమావి
C) సిముకుడు
D) యజ్ఞశ్రీ

Ans: C) సిముకుడు

3. కోటిలింగాల ఏ వంశపు ప్రారంభ చరిత్రకు సంబంధించినది?
A) కాకతీయులు
B) శాతవాహనులు
C) విష్ణుకుండినులు
D) పల్లవులు

Ans: B) శాతవాహనులు

4. శాతవాహనుల తొలి రాజధానిగా ప్రసిద్ధి చెందినది?
A) అమరావతి
B) ధాన్యకటకం
C) ప్రతిష్ఠానపురం
D) వేంగి

Ans: C) ప్రతిష్ఠానపురం

APPSC One-Liner

"పురాణాల ప్రకారం శాతవాహనులు ఆంధ్రులు; నాణేల ఆధారంగా కోటిలింగాల వారి తొలి రాజకీయ కేంద్రం; సిముకుడు వంశ స్థాపకుడు."

Advertisemtnt