గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి (Gautamiputra Satakarni)

 గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

పరిచయం

• గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి శాతవాహన వంశంలో అత్యంత గొప్ప పాలకుడు.

• శాతవాహన సామ్రాజ్య పునరుద్ధారకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

• ఇతని తల్లి గౌతమీ బాలశ్రీ.

• తల్లి పేరు ఆధారంగా "గౌతమీపుత్ర" అనే బిరుదు పొందాడు.

• శాతవాహనుల చరిత్రలో స్వర్ణయుగాన్ని తీసుకువచ్చిన రాజు.

రాజకీయ విజయాలు

• పశ్చిమ క్షత్రప రాజు నహపాణుడిని ఓడించాడు.

• శకులు, యవనులు, పహ్లవులను జయించాడు.

• శాతవాహనుల కోల్పోయిన భూభాగాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

• సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి ఉత్తర, పశ్చిమ దక్కన్ ప్రాంతాలపై ఆధిపత్యం సాధించాడు.

• విదేశీ శక్తుల ప్రభావాన్ని తగ్గించాడు.

బిరుదులు

• శక-యవన-పహ్లవ నిసూదనుడు

• క్షహరాట వంశ నిరవశేషకరుడు

• త్రిసముద్రతోయపీతవాహనుడు

పరిపాలన

• రాజ్య పరిపాలనను బలోపేతం చేశాడు.

• వర్ణ వ్యవస్థను పరిరక్షించాడు.

• శాంతి భద్రతలను కాపాడాడు.

• ప్రజా సంక్షేమానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు.

మత విధానం

• బ్రాహ్మణ మతాన్ని ఆదరించాడు.

• ఇతర మతాల పట్ల సహన విధానాన్ని అవలంబించాడు.

• బౌద్ధమత కేంద్రాలు కూడా అభివృద్ధి చెందాయి.

ఆర్థిక పరిస్థితులు

• రోమన్లతో వాణిజ్యం అభివృద్ధి చెందింది.

• వ్యవసాయం, చేతివృత్తులు, పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చెందాయి.

• అంతర్గత మరియు విదేశీ వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహించాడు.

శాసన ఆధారాలు

• నాసిక్ శాసనం ఇతని గురించి ముఖ్య సమాచారం అందిస్తుంది.

• ఈ శాసనాన్ని గౌతమీ బాలశ్రీ వేయించింది.

• నాసిక్ శాసనంలో ఇతని విజయాలు, బిరుదులు వివరించబడ్డాయి.

ప్రాముఖ్యత

• శాతవాహనులలో అత్యంత గొప్ప రాజు.

• విదేశీ దండయాత్రలను అడ్డుకున్నాడు.

• శాతవాహన సామ్రాజ్యాన్ని అత్యున్నత స్థాయికి చేర్చాడు.

• దక్షిణ భారత చరిత్రలో గొప్ప చక్రవర్తులలో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందాడు.

ముఖ్య పరీక్షా పాయింట్లు

• గొప్ప శాతవాహన రాజు → గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

• తల్లి → గౌతమీ బాలశ్రీ

• శత్రువు → నహపాణుడు

• ప్రధాన శాసనం → నాసిక్ శాసనం

• బిరుదు → శక-యవన-పహ్లవ నిసూదనుడు

• బిరుదు → త్రిసముద్రతోయపీతవాహనుడు

మెమరీ ట్రిక్

"గౌ-న-శ-త్రి"

గౌ → గౌతమీ బాలశ్రీ
న → నహపాణుడిని ఓడించాడు
శ → శకులను జయించాడు
త్రి → త్రిసముద్రతోయపీతవాహనుడు

MCQs (Bit Bank ఆధారంగా)

1. శాతవాహనులలో గొప్ప పాలకుడు ఎవరు?

A) హాలుడు
B) శిముకుడు
C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
D) పులుమావి

సమాధానం: C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

2. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి తల్లి ఎవరు?

A) నాగనిక
B) గౌతమీ బాలశ్రీ
C) దేవసేన
D) వాసిష్ఠి

సమాధానం: B) గౌతమీ బాలశ్రీ

3. నహపాణుడిని ఓడించిన శాతవాహన రాజు ఎవరు?

A) శాతకర్ణి-I
B) హాలుడు
C) పులుమావి
D) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

సమాధానం: D) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

4. "శక-యవన-పహ్లవ నిసూదనుడు" అనే బిరుదు ఎవరిది?

A) హాలుడు
B) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
C) పులుమావి
D) యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి

సమాధానం: B) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

5. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి గురించి సమాచారం అందించే ప్రధాన శాసనం ఏది?

A) హాథిగుంఫా శాసనం
B) గిర్నార్ శాసనం
C) నాసిక్ శాసనం
D) అలహాబాద్ శాసనం

సమాధానం: C) నాసిక్ శాసనం

6. నాసిక్ శాసనాన్ని వేయించినది ఎవరు?

A) నాగనిక
B) గౌతమీ బాలశ్రీ
C) రుద్రమదేవి
D) దేవసేన

సమాధానం: B) గౌతమీ బాలశ్రీ

7. "త్రిసముద్రతోయపీతవాహనుడు" అనే బిరుదు ఎవరిది?

A) శిముకుడు
B) హాలుడు
C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
D) పులుమావి

సమాధానం: C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

8. క్షహరాట వంశాన్ని నిర్మూలించిన రాజు ఎవరు?

A) హాలుడు
B) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
C) పులుమావి
D) యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి

సమాధానం: B) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

9. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి విజయాలను తెలిపే శాసనం ఏది?

A) నానేఘాట్ శాసనం
B) నాసిక్ శాసనం
C) అమరావతి శాసనం
D) భట్టిప్రోలు శాసనం

సమాధానం: B) నాసిక్ శాసనం

10. శాతవాహన సామ్రాజ్య స్వర్ణయుగాన్ని తీసుకువచ్చిన రాజు ఎవరు?

A) శిముకుడు
B) హాలుడు
C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
D) యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి

సమాధానం: C) గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

PYQ ఫోకస్:

• గౌతమీ బాలశ్రీ

• నాసిక్ శాసనం

• నహపాణుడు

• శక-యవన-పహ్లవ నిసూదనుడు

• త్రిసముద్రతోయపీతవాహనుడు

• క్షహరాట వంశ నిరవశేషకరుడు

ఇవి APPSC, TSPSC, DSC, JL/DL పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అంశాలు.

Advertisemtnt