ఇక్ష్వాకులు ఆంధ్రదేశాన్ని సుమారు క్రీ.శ. 225–300 మధ్య పాలించారు. వీరి రాజధాని విజయపురి (నాగార్జునకొండ). ఇక్ష్వాకుల చరిత్ర ప్రధానంగా నాగార్జునకొండ, జగ్గయ్యపేట, అమరావతి శాసనాల ద్వారా తెలుస్తుంది.
వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ చాంతమూలుడు (Vasisthiputra Sri Chamtamula)
కాలం: క్రీ.శ. 225–245
• ఇక్ష్వాక వంశ స్థాపకుడు.
• శాతవాహనుల పతనం తర్వాత స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
• అశ్వమేధ, వాజపేయ వంటి వైదిక యాగాలు నిర్వహించాడు.
• బ్రాహ్మణ మతాన్ని ఆదరించాడు.
• విజయపురిని రాజధానిగా అభివృద్ధి చేశాడు.
• నాగార్జునకొండ ప్రాంతంలో రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని నెలకొల్పాడు.
పరీక్షల్లో:
"ఇక్ష్వాక వంశ స్థాపకుడు ఎవరు?" → శ్రీ చాంతమూలుడు
వీరపురుషదత్తుడు (Virapurushadatta)
కాలం: క్రీ.శ. 245–265
• చాంతమూలుని కుమారుడు.
• ఇక్ష్వాకులలో అత్యంత ప్రసిద్ధ రాజు.
• బౌద్ధమతానికి విశేష ప్రోత్సాహం ఇచ్చాడు.
• నాగార్జునకొండను ప్రముఖ బౌద్ధ కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాడు.
• శ్రీలంక, బర్మా (మయన్మార్), చైనా ప్రాంతాల నుండి బౌద్ధ యాత్రికులు వచ్చేవారు.
• అతని రాణులు మరియు రాజ కుటుంబ మహిళలు బౌద్ధ విహారాలు, చైత్యాలు నిర్మించారు.
పరీక్షల్లో:
"నాగార్జునకొండలో బౌద్ధమత వికాసానికి కారణమైన ఇక్ష్వాక రాజు?" → వీరపురుషదత్తుడు
ఎహువుల చాంతమూలుడు (Ehuvula Chamtamula)
కాలం: క్రీ.శ. 265–290
• వీరపురుషదత్తుని తరువాత రాజ్యానికి వచ్చాడు.
• ఇక్ష్వాకులలో అత్యంత శక్తివంతమైన పాలకులలో ఒకడు.
• నాగార్జునకొండలో అనేక దేవాలయాలు నిర్మించాడు.
• బ్రాహ్మణ మరియు బౌద్ధ మతాలను సమానంగా ఆదరించాడు.
• కళలు, శిల్పకళలకు ప్రోత్సాహం ఇచ్చాడు.
• అతని కాలంలో నాగార్జునకొండ వైభవ శిఖరానికి చేరుకుంది.
పరీక్షల్లో:
"ఇక్ష్వాకుల స్వర్ణయుగ పాలకుడు" → ఎహువుల చాంతమూలుడు
రుద్రపురుషదత్తుడు (Rudrapurushadatta)
కాలం: క్రీ.శ. 290–300
• ఇక్ష్వాకుల చివరి ముఖ్య పాలకుడు.
• అతని కాలంలో ఇక్ష్వాకుల శక్తి క్షీణించడం ప్రారంభమైంది.
• పల్లవుల దాడులు పెరిగాయి.
• అతని మరణానంతరం ఇక్ష్వాక సామ్రాజ్యం అంతరించింది.
ఇక్ష్వాకుల రాజుల వరుస
వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ చాంతమూలుడు
వీరపురుషదత్తుడు
ఎహువుల చాంతమూలుడు
రుద్రపురుషదత్తుడు
APPSC ముఖ్య బిట్స్
• ఇక్ష్వాకుల స్థాపకుడు – వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ చాంతమూలుడు
• ఇక్ష్వాకుల రాజధాని – విజయపురి (నాగార్జునకొండ)
• బౌద్ధమతాన్ని ఎక్కువగా ప్రోత్సహించిన రాజు – వీరపురుషదత్తుడు
• ఇక్ష్వాకుల స్వర్ణయుగ పాలకుడు – ఎహువుల చాంతమూలుడు
• ఇక్ష్వాకుల చివరి ప్రముఖ రాజు – రుద్రపురుషదత్తుడు
• నాగార్జునకొండలో "శైవ, వైష్ణవ, బౌద్ధ" సంప్రదాయాలు కలిసి అభివృద్ధి చెందాయి.
• ఆంధ్రదేశంలో తొలి సంస్కృత శాసనాల కాలం – ఇక్ష్వాకుల కాలం.
MCQs (Bit Bank / APPSC Pattern)
ఇక్ష్వాక వంశ స్థాపకుడు ఎవరు?
A) వీరపురుషదత్తుడు
B) ఎహువుల చాంతమూలుడు
C) వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ చాంతమూలుడు
D) రుద్రపురుషదత్తుడు
Answer: C
నాగార్జునకొండలో బౌద్ధమత వికాసానికి ప్రధాన కారణమైన రాజు ఎవరు?
A) రుద్రపురుషదత్తుడు
B) వీరపురుషదత్తుడు
C) చాంతమూలుడు
D) శాంతమూలుడు-II
Answer: B
ఇక్ష్వాకుల రాజధాని ఏది?
A) ధాన్యకటకం
B) విజయపురి
C) ప్రతిష్ఠానపురం
D) ఘంటశాల
Answer: B
ఇక్ష్వాకుల స్వర్ణయుగ పాలకుడు ఎవరు?
A) వీరపురుషదత్తుడు
B) రుద్రపురుషదత్తుడు
C) ఎహువుల చాంతమూలుడు
D) శాంతమూలుడు-I
Answer: C
ఇక్ష్వాకుల చివరి ప్రముఖ రాజు ఎవరు?
A) వీరపురుషదత్తుడు
B) రుద్రపురుషదత్తుడు
C) చాంతమూలుడు
D) విజయదత్తుడు
Answer: B
అశ్వమేధ యాగం నిర్వహించిన ఇక్ష్వాక రాజు ఎవరు?
A) వీరపురుషదత్తుడు
B) రుద్రపురుషదత్తుడు
C) ఎహువుల చాంతమూలుడు
D) శ్రీ చాంతమూలుడు
Answer: D
నాగార్జునకొండ ఏ రాజవంశానికి రాజధాని?
A) శాతవాహనులు
B) పల్లవులు
C) ఇక్ష్వాకులు
D) విష్ణుకుండినులు
Answer: C
ఇక్ష్వాకుల కాలంలో అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన మతం ఏది?
A) జైనం
B) బౌద్ధం
C) సిక్కు మతం
D) ఇస్లాం
Answer: B
ఇక్ష్వాకుల కాలంలో నిర్మించిన ప్రముఖ బౌద్ధ కేంద్రం ఏది?
A) భట్టిప్రోలు
B) నాగార్జునకొండ
C) శ్రీశైలం
D) లేపాక్షి
Answer: B
ఇక్ష్వాకుల పతనానంతరం ఆంధ్రదేశంలో ప్రభావం పెంచుకున్న రాజవంశం ఏది?
A) పల్లవులు
B) కాకతీయులు
C) చాళుక్యులు
D) రెడ్డిరాజులు
Answer: A
గుర్తుంచుకోండి:
"చాంతమూలుడు – స్థాపకుడు,
వీరపురుషదత్తుడు – బౌద్ధ పోషకుడు,
ఎహువుల చాంతమూలుడు – స్వర్ణయుగ రాజు,
రుద్రపురుషదత్తుడు – చివరి ప్రముఖ రాజు."
0comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.